Tôi muốn chia sẻ cho những ai khi đi du lịch tại Mỹ biết thêm về luật lái xe tại Mỹ, hay làm gì khi mình lỡ có đụng xe hoặc bị cảnh sát hú còi sau xe mình, lập biên bản yêu cầu mình ký tên mà mình không hiểu. Thưa các bạn, luật lái xe của mỗi tiểu bang ở Mỹ đều khác nhau, vì vậy bạn nên đọc “Driver Handbook” của tiểu bang mà bạn sẽ đến. Theo tham khảo của tôi qua một số Driver Handbooks (tạm dịch là “sổ tay hướng dẫn lái xe”) của một số tiểu bang tại Mỹ, thì xin được góp ý với quý vị khi lái xe tại Mỹ như sau.

Hầu hết các tiểu bang ở Mỹ đều cho phép mọi người trên 18 tuổi khi đi du lịch tại Mỹ được quyền lái xe. Họ có thể sử dụng bằng lái nơi quốc gia họ cư ngụ mà không cần phải đổi bằng lái (thường thì 30 ngày trở lại). Khi bạn có công việc làm ăn tại Mỹ và có giấy tờ chứng minh, thì bạn có thể lái xe từ 6 tháng hay hơn với bằng lái của nước bạn cấp (Nếu bạn muốn lái xe với thời hạn lâu hơn thì nên tìm hiểu luật tại tiểu bang mà bạn thường xuyên lái xe và xin cấp bằng lái tạm thời).

–  Tốt nhất là bạn dịch bằng lái của bạn sang tiếng Anh và có công chứng.
(Không nhất thiết phải đổi qua bằng lái quốc tế International Drivers License).

–  Trước khi lái xe ra đường, bạn kiểm tra có đem theo giấy tờ tùy thân như: Visa du lịch, giấy công tác tại Mỹ và bằng lái xe của bạn.

–  Nếu được, bạn nên mướn xe và mua bảo hiểm xe.

–  Nên đọc “sổ tay hướng dẫn lái xe” của tiểu bang nơi bạn sẽ lái xe. Trên Google search, gõ chữ driver handbook với tên tiểu bang, thì bạn sẽ có được thông tin về “sổ tay hướng dẫn lái xe” tại tiểu bang đó, ví dụ gõ chữ “California driver handbook” chẳng hạn. Đừng coi thường điều này, khi bạn cho rằng luật và bảng chỉ dẫn tại Mỹ không khác mấy tại Việt Nam, tôi sẽ nói rõ hơn ở phần dưới.

–  Nên có người ngồi bên cạnh bạn khi bạn chưa quen đường và bảng chỉ dẫn đường xá ở bên Mỹ.

–  Nếu bạn không có việc gì cần thiết, thì nên lái xe vào khoảng thời gian từ 10h sáng đến 3h chiều
(khoảng thời gian này tương đối ít xe di chuyển trên đường phố).

–  Tuyệt đối không uống rượu, bia mà lái xe.

–  Trời có tuyết rơi hay đường bị đóng băng thì tốt nhất là ở nhà.

–  Thắt dây an toàn và khóa cửa xe trước khi bạn lái xe đi đâu.

–  Khi mà bạn đậu xe ngay ngã tư chờ đèn xanh để đi, nếu lúc đó có xe cảnh sát, xe cứu thương, hay xe chữa cháy hụ còi phía sau bạn thì bạn quan sát cẩn thận phía bên phải hoặc trái có chỗ trống thì bạn dời xe qua, hoặc bạn có thể vượt đèn đỏ nhưng phải hết sức thận trọng, vì khi xảy ra tai nạn bạn là người có lỗi.

Cảnh sát hay phạt khi nào?

–  Những ngày cuối tháng thì cảnh sát hay dùng súng bắn tốc độ hơn là những ngày khác trong tháng
(nghe nói rằng họ cần đạt chỉ tiêu biên phạt trong một tháng).

–  Cảnh sát thường hay bắt những người lái xe quá tốc độ ngoài xa lộ chạy nhanh trên tốc độ cho phép 10 mile.

–  Chạy xe nhanh hơn tốc độ cho phép ở khu vực trường học thì dễ bị cảnh sát bắt, cho dù bạn chạy nhanh hơn
chỉ có 1-5 miles. Trường hợp này áp dụng vào buổi sáng lúc học sinh đi học và buổi chiều lúc học sinh tan trường.

–  Vào mỗi buổi sáng và chiều, khi xe Shool Bus chở học sinh dừng lại, có chớp đèn báo hiệu và có giương ra một bản STOP phía bên tài xế, thì bạn phải dừng xe của bạn lại, cho dù xe chở học sinh đậu bên kia đường. Đây là luật bất di bất dịch hàng mấy chục năm qua. Để cho an toàn bạn nhớ bật đèn chớp nháy xe của bạn trước khi bạn dừng hẳn xe lại, làm như vậy người lái xe từ phía sau xe của bạn sẽ để ý mà chậm lại. Chờ khi bảng STOP được xếp vào và đèn báo hiệu tắt thì bạn mới được quyền đi tiếp. Bạn sẽ đóng tiền phạt rất cao nếu bạn phạm luật này, lên đến $1000 tại bang Cali. Riêng tôi đã bị phạt $250 đô cách đây 20 năm về trước tại bang Maryland, chính vì tôi không đọc quyển “sổ tay hướng dẫn lái xe” nên không hiểu hết luật (vì lúc đó chỉ học tủ những câu hỏi cần thiết để thi lấy bằng lái mà thôi).

–  Khi đèn đỏ mà bạn muốn quẹo phải thì bạn phải ngừng hẳn xe lại, nếu cảnh sát tình cờ thấy bạn không ngừng hẳn thì bạn sẽ bị phạt. Có chỗ bạn không được phép quẹo phải khi đèn đỏ hoặc bạn chỉ được phép quẹo phải khi đèn mũi tên hiện lên để quẹo phải.

Làm gì khi bạn lái xe tại Mỹ mà bị cảnh sát bắt?

Khi bạn thấy xe cảnh sát hú còi và chớp đèn phía sau xe của bạn, thì bạn nên chạy xe chậm lại, tìm chỗ an toàn bên lề phải mà dừng lại. Nếu bạn đang chạy ngoài xa lộ lúc ban đêm thì phải cẩn thận khi dừng lại, vì cũng có kẻ cướp chớp đèn pha, bắt bạn dừng lại chứ không hẳn là cảnh sát. Vì vậy bạn nên tìm cây xăng gần đó, hoặc chỗ có người qua lại mà đậu xe cho an toàn, rồi giải thích với cảnh sát tại sao bạn làm như vậy.

1. Khi dừng xe lại, bạn phải gạt cần số trở về vị trí đậu (P) và gài thắng phụ (parking brake).

2. Ngồi yên hoặc để hai tay trên vô lăng xe và chờ cảnh sát lại, khi cảnh sát ra hiệu thì bạn mới quay kính xe xuống một chừng một gang tay vừa đủ chỗ để nói chuyện. Cảnh sát sẽ yêu cầu bạn đưa bằng lái xe và giấy chủ quyền xe, bạn nên đưa bằng lái xe và giấy chủ quyền xe để cho cảnh sát kiểm tra, mặc dầu giấy chủ quyền xe đó thuộc về người khác (giấy chủ quyền xe thường để trong hộc trước của người ngồi bên cạnh tài xế). Nếu có đụng xe thì phải đưa thêm giấy bảo hiểm. Họ chỉ biên giấy phạt khi bạn phạm lỗi, nếu gặp cảnh sát hiền thì họ chỉ cảnh cáo thôi.

3. Bạn nên ký tên vào giấy tờ mặc dầu bạn không hiểu. Vì đây chỉ là biên lai cảnh cáo hay nộp phạt mà thôi, bởi vì cảnh sát Mỹ làm việc đúng luật và không bao giờ viết gì bậy bạ mà bắt bạn ký đâu nên bạn an tâm. Nếu bạn muốn phản đối gì thì bạn có thể ra toà, ra toà giao thông ở Mỹ là chuyện bình thường. Bạn có thể yêu cầu ngày ra toà hoặc bạn không đóng tiền phạt theo kỳ hạn, thì sau đó cơ quan giao thông sẽ gởi giấy mời bạn ra toà. Nếu như ra toà mà ngày hôm đó hên, không có người cảnh sát biên giấy phạt cho bạn ở đó, thì khi quan toà hỏi bạn có phạm luật không, thì bạn trả lời rằng không và quan tòa cũng không định tội bạn đâu. Bạn cũng không phải đóng một xu nào, mặc dù giấy phạt có ghi nộp phạt lên đến $200. Nhưng buồn thay, nếu cảnh sát biên giấy phạt cho bạn có ở đó thì bạn phải nói với quan tòa là bạn phạm luật, sau đó bạn trình bày sự việc như thế nào, nếu quan toà thấy bạn nói có lý, sẽ giảm tiền phạt xuống.

Đến Mỹ được mấy tháng và lấy bằng lái mới 12 ngày mà tôi đã bị phạt $250, vì không có dừng xe lại khi xe School Bus học sinh đã STOP. Tôi ra toà mà không cần luật sư, chỉ có người bạn theo làm thông dịch (vì lúc đó tiếng Anh của tôi chưa giỏi) tôi có chụp hình khúc đường tôi bị cảnh sát phạt, đưa cho quan toà xem và tôi tự biện hộ rằng đường quá lớn, mỗi bên có hai làn xe chạy rồi chính giữa có thêm làn xe để quẹo trái hay phải. Sau khi nghe tôi trình bày, quan tòa nói tôi phải cẩn thận khi có xe học sinh dừng lại, rồi giảm tiền phạt còn $40, cộng thêm phí tòa là $10, cả thảy tôi nộp phạt có $50 thay vì đóng phạt như biên lai ghi đến $250.

Cảnh sát giao thông bên Mỹ không có bao giờ nhận hối lộ (bởi vì không có ai đưa). Cảnh sát cũng không bao giờ câu lưu xe của bạn, khi bạn lỡ bỏ quên bằng lái ở nhà trong lúc bạn lái xe. Nhưng xe của bạn sẽ bị câu lưu nếu bạn uống rượu quá mức cho phép hoặc bị phát hiện có thuốc phiện trên đó, tất nhiên là bạn cũng bị còng tay và dẫn về đồn. Bạn làm theo yêu cầu của cảnh sát thì sẽ không có vấn đề gì.

Khi bạn bị đụng xe thì bạn phải làm gì?

1. Điều đầu tiên là bạn phải bình tĩnh, lấy giấy và viết ghi số xe của đối phương, xe màu gì, hiệu gì, xe Mỹ hay xe Nhật… phòng khi họ bỏ chạy thì cảnh sát dễ tìm. Phần bạn lỡ có đụng xe thì không được bỏ chạy mà phải dừng xe lại, nếu bạn bỏ chạy thì cảnh sát có quyền bắt bạn bỏ tù khi mà họ điều tra ra bạn. * Tội đụng xe mà bỏ chạy nặng hơn là tội bạn lỡ đụng xe làm chết một người mà bạn đứng lại để chờ cảnh sát đến lập biên bản.

2. Nếu bạn có đụng xe ở chỗ đậu xe (parking) mặc dầu không có ai trên xe bạn cũng không được quyền bỏ đi. Bạn phải để tên hay số điện thoại của bạn lại bằng cách viết lên giấy, sau đó ghim mảnh giấy dưới cần quạt nước phía trước. Chuyện gì xảy ra khi bạn bỏ đi mà không để tên hay là số điện thoại lại? Tất nhiên là cảnh sát sẽ tìm đến bạn, do ai đó đã nhìn thấy bạn đụng xe mà bỏ đi báo cho cảnh sát. Tội bạn sẽ nặng hơn, bạn sẽ ra hầu toà không chừng, và nên nhớ chỗ parking bên Mỹ có camera nhiều lắm. Đã có người đánh con ngoài xe chỗ đậu parking, đã bị camera thu hình, tất nhiên người này đã bị bắt ngồi tù.

Ở Mỹ, tôi đã chạy xe qua rất nhiều tiểu bang và nhận thấy ở California, cảnh sát rất gắt gao trong vấn đề ghi phạt (ticket) do lẽ ở đây cư dân đông đúc, tình trạng quá tải thường xảy ra trên các xa lộ vào những giờ cao điểm, nếu không cứng rắn thì sẽ có nhiều tai nạn giao thông. Tại California, nếu vi phạm luật giao thông thì sẽ bị cảnh sát phạt, tức cho một ticket. Trung bình mỗi giấy phạt là 200 USD. Ticket cho lỗi vượt đèn đỏ là 380 USD. Mỗi lần bị phạt sẽ bị cơ quan lộ vận (DMV) của tiểu bang “chấm” 1 điểm vào hồ sơ lái xe. Trong vòng 1 năm mà bị 4 điểm (hoặc 2 năm bị 6 điểm, 3 năm bị 8 điểm) thì sẽ bị thu bằng lái 6 tháng. Các hãng bảo hiểm sẽ căn cứ vào hồ sơ lái xe của bạn ở DMV mà gia tăng tiền bảo hiểm. Luật lệ ở đây cũng cho phép bạn được đi học một lớp “xóa ticket” (có đóng học phí) sau khi đã đóng tiền phạt với điều kiện là trong vòng 18 tháng, người phạm luật chưa hề dự một khóa tương tự. Sau khi học 8 giờ, tòa sẽ “xóa án” và DMV sẽ không ghi hồ sơ của bạn.

“Đi đêm có ngày gặp ma”, lái xe nhiều thì thế nào cũng có ngày bị lãnh ticket. Có lần chạy trên xa lộ I-5 vào ban đêm ở Nam Cali, thấy đường hơi vắng, vả lại muốn thử xem cảnh sát có theo dõi được không, tôi đạp ga cho xe chạy 86 dặm/giờ (gần 140 km/giờ) trong khi quy định trên xa lộ đoạn này tốc độ tối đa 70 dặm/giờ. Thế là chỉ trong chốc lát, có ngay xe cảnh sát chớp đèn rượt theo. Tôi bị lãnh một ticket với tiền phạt 224 USD vì chạy quá tốc độ quy định (speeding) và bị ghi 1 điểm trong hồ sơ của DMV.

Cảnh sát phạt thẳng tay, nhất là với tội lái xe trong lúc say rượu (DUI) nên “dân nhậu” chỉ còn cách là “thuyền chìm tại bến”, uống rượu ở đâu thì ngủ lại luôn, còn nếu muốn về nhà thì phải nhớ “mang” theo bà xã hay một người bạn gái để nhờ chở về. Đây cũng chính là lý do mà người gốc Việt khi qua sinh sống ở Mỹ đã giảm ngay tình trạng “sáng say chiều xỉn”. Theo luật Mỹ, chỉ cần đo nồng độ rượu trong người ở mức 0,08 trở lên là người lái xe bị xem như “lái xe trong lúc say rượu”. Mà có nhiều gì cho cam: chỉ cần uống 2 lon bia là “đạt” tới mức 0,08 rồi. Ai từng bị một lần thì tởn tới già. Tòa án và cảnh sát phạt “tới bến” luôn. Không những bị phạt nặng, bị thu bằng lái, mà còn buộc phải đi học về luật lệ giao thông, học về tiết chế rượu bia, về an toàn giao thông… Theo ước tính, nếu bị tòa kết tội “DUI” thì phải tốn khoảng 10.000 USD (160 triệu đồng VN) cho lần đầu tiên. Lái xe trong lúc say rượu mà lỡ gây tai nạn chết người thì bị kết tội cố sát. Theo các luật sư, những người tái phạm việc uống rượu lái xe cũng dễ bị tòa án di trú Mỹ ra án lệnh trục xuất. Tôi có anh bạn làm nghề báo, một hôm vì ham vui anh uống chỉ 3 chai bia nhưng khi lái xe về thì bị cảnh sát “vịn”, và thế là phải ra tòa về tội lái xe trong lúc say rượu. Sự việc đã qua gần nửa năm nhưng anh vẫn cứ áy náy, ít dám lái xe đi đâu xa. Anh thường nói: “Từ nay xin chừa, một giọt rượu cũng không”.

Với khoảng 300 triệu chiếc xe chạy trên vạn nẻo đường nước Mỹ mỗi ngày, nếu luật lệ giao thông và nhân viên cảnh sát không nghiêm, thiệt hại do tai nạn giao thông ở Mỹ sẽ là con số khổng lồ. Thế nên, dân chúng rất hậu thuẫn cảnh sát trong việc duy trì an toàn giao thông và hiệu quả rất rõ. Theo Báo San Jose Mercury News ngày 24.3.2008: năm 2007, trên xa lộ 17 ở Bắc Cali nối liền Santa Cruz với Silicon Valley, có 478 tai nạn giao thông với chỉ 1 người chết, giảm nhiều so với 896 vụ và 5 người chết hồi năm 1998.

Uống rượu lái xe coi chừng ngồi tù

Ở Mỹ, bạn sẽ gặp rất nhiều phiền phức nếu vừa uống rượu xong lại leo lên xe và cầm lái.
Khi thử nồng độ rượu 0,08 (trên hai chai bia), cảnh sát sẽ còng tay bạn ngay tại chỗ rồi đưa về sở cảnh sát giam giữ trong vòng 24 tiếng và đối xử với bạn như tội phạm. Sau đó, bạn sẽ ra tòa, nhẹ lắm thì cũng bị một giấy phạt khỏang 1.800 USD. Bằng lái sẽ bị tịch thu chờ xét duyệt lại, thường là sáu tháng. Muốn có bằng lái lại, bạn phải tham gia khóa học cai rượu từ sáu tháng đến tám tuần (mỗi giờ một tuần) và tham gia lao động hai ngày cuối tuần trong tám tuần lễ. Chưa kể tiền bảo hiểm sẽ tăng vọt và tiền luật sư có thể lên đến 15.000 USD.

Khi bị bắt về tội uống rượu lái xe, tiếng Mỹ gọi là DUI (driving under the influence = lái xe trong tình trạng chịu ảnh hưởng) mà người Việt bên Mỹ hay gọi là ĐUI, bạn xem như bị tội tiểu hình. Tội tiểu hình có thể bị tù đến một năm và tù treo từ ba đến năm năm. Lần thứ hai bị DUI, bằng lái bị treo 18 tháng; lần thứ ba bị treo ba năm.

Theo số lần bị DUI mà tăng lên ngày lao động, ngày đi học cai rượu. Ngoài ra, xe của bạn còn bị yêu cầu đặt máy vào ổ khóa xe. Mỗi lần nổ máy xe, bạn phải thổi vào một ống hơi của máy. Nếu có nồng độ rượu trong hơi thở của bạn, xe sẽ không nổ máy được. Bạn còn bị thử nước tiểu mỗi lần lên trình duyệt quản giáo. Đến lần thứ tư mà bạn bị nữa thì nguy to, tán gia bại sản như chơi. Lúc này bạn bị ghép vào tội đại hình, có thể ngồi tù đến ba năm và gần như vĩnh viễn không lái xe được.
Theo luật ở Mỹ, cảnh sát thử nồng độ hay nghi ngờ bạn có nồng độ trên hai chai bia đều có thể bắt ngay. Nếu dưới nồng độ đó, cảnh sát cũng có thể bắt bạn vì cho rằng bạn lái xe không an toàn. Vì vây khi uống rượu bia ngoài hàng quán, bạn phải chuẩn bị thêm một tài xế đưa về.

Theo thống kê của cảnh sát, có đến 90% người uống rượu lái xe bị bắt khi về gần đến nhà. Do chủ quan nên họ không tự chủ được. Không những uống rượu lái xe mới bị bắt mà bạn còn bị bắt khi đi bộ, đi xe đạp, cỡi ngựa, uống rượu nơi công cộng. Cảnh sát cũng có thể bắt giữ người ngồi bên cạnh nếu nghi ngờ người đó có chồm qua cầm tay lái một lúc. Rượu bia để trong xe cũng bị bắt, ngọai trừ để sau cốp xe. Tội uống rượu với tội sử dụng ma túy áp dụng như nhau trong các trường hợp kể trên. Luật nghiêm như thế nên người dân ở Mỹ rất ngại uống rượu ngoài quán.

Còn người Việt ở Mỹ bị tội này không ít. Một số cô tiếp tân ở các quán nhậu bị vướng vào tình trạng này cũng rất đáng kể. Do đó, đã có những lớp hướng dẫn cai rượu dành cho người Việt ở khắp những thành phố có đông người Việt cư ngụ.