” Nếu hàng Việt Nam lọt qua được rào cản của Mỹ chứng tỏ có tiến bộ và nó như giấy thông hành để hàng hóa Việt Nam đi các thị trường khác”.

Đây là nhận xét của PGS.TS Phạm Tất Thắng, nghiên cứu viên cao cấp Bộ Công thương trước thông tin Việt Nam dẫn đầu ASEAN xuất khẩu vào thị trường Mỹ.

PV: – Việt Nam vừa đón nhận tin vui khi Phòng Thương mại Mỹ (AmCham) tại Việt Nam dự báo xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ trong năm nay đạt khoảng 29,4 tỉ USD, lần đầu tiên đứng đầu ASEAN về xuất khẩu vào thị trường này. Xu hướng này sẽ tiếp tục trong các năm tới và đến năm 2020 Việt Nam sẽ bỏ xa các nước còn lại trong khu vực. Ông đón nhận tin vui này với tâm thế thế nào? Nếu dự báo này thành hiện thực, Mỹ sẽ là thị trường xuất khẩu lớn thứ bao nhiêu của Việt Nam?

PGS.TS Phạm Tất Thắng: – Hiện nay tỉ trọng xuất khẩu vào thị trường Mỹ chiếm khoảng 17-18% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, riêng dệt may xuất khẩu vào Mỹ khoảng 7,7-8 tỷ USD. Đây là một thị trường lớn và liên tục phát triển trong những năm vừa qua.

Dự báo, nếu Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) được ký kết thì với những ưu đãi trong khuôn khổ TPP, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ có khả năng tăng lên mức trên 20% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, nghĩa là Mỹ sẽ trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Đây là một tin vui đối với kinh tế Việt Nam.

Điều đáng nói là để xuất khẩu vào Mỹ, các mặt hàng phải đảm bảo không vấp phải những rào cản của nước này, mà các rào cản rất nhiều và ngày càng dày đặc. Nếu hàng Việt Nam lọt qua được chứng tỏ Việt Nam tiến bộ và nó như một giấy thông hành để hàng hóa Việt Nam đi tất cả các thị trường khác.

Mặt khác, khi xuất khẩu được vào thị trường Mỹ tức khả năng tìm hiểu thị trường cũng như nhu cầu thị trường của Việt Nam tăng lên, từ đó định hướng cho việc nhập khẩu công nghệ hiện đại để sản xuất ra những mặt hàng chất lượng cao.

Tuy nhiên, Việt Nam phải lường trước một điều rằng tính bảo hộ cho sản xuất trong nước của Mỹ rất cao, đặc biệt đối với hàng nông sản, thực phẩm. Những rào cản thương mại, kỹ thuật của Mỹ ngày càng khắt khe và hễ thấy có dấu hiệu làm nguy hại tới sản xuất trong nước, lập tức họ sẽ bổ sung những quy định mới, điều luật mới để chống đối phó. Như vậy, Việt Nam luôn phải đối mặt với nguy cơ bị kiện cáo.

Trong thời gian tới, các mặt hàng có khả năng xuất khẩu mạnh sang Mỹ gồm dệt may (hiện chỉ xếp sau Trung Quốc về giá trị xuất khẩu vào thị trường Mỹ và dẫn đầu 11 nước TPP xuất khẩu vào Mỹ-PV), giày dép, đồ gỗ, hoa quả, hàng nông sản thực phẩm, thủy hải sản, cao su tự nhiên. Tuy nhiên, hiện nay Việt Nam đang xuất siêu vào thị trường Mỹ, có nghĩa Việt Nam mới đưa được hàng tiêu dùng vào Mỹ chứ chưa nhập được nguyên liệu và công nghệ từ Mỹ vào Việt Nam. Điều này cần phải lưu tâm để có được những công nghệ hiện đại trong tương lai.

PV: – Cũng theo công bố của AmCham, dệt may có tốc độ tăng trưởng vào Mỹ mạnh mẽ nhất. Ông có thể cho biết, có bao nhiêu % sản phẩm dệt may nhập khẩu sang Mỹ từ các công ty 100% vốn Việt Nam hay các công ty liên doanh mà phía Việt Nam là nhà đầu tư chính, bao nhiêu % là từ doanh nghiệp FDI đóng tại Việt Nam? Ngay trong trường hợp thứ nhất, Việt Nam nhận được về bao nhiêu khi đầu vào của dệt may lại nhập chủ yếu từ Trung Quốc, thậm chí ngày càng tăng?

PGS.TS Phạm Tất Thắng: – Tôi không nắm rõ các con số cụ thể về các doanh nghiệp dệt may xuất khẩu sang Mỹ nhưng hiện Việt Nam có các doanh nghiệp như Việt Tiến, Nhà Bè, May 10 đóng góp rất tích cực  trong việc xuất khẩu vào thị trường Mỹ, bên cạnh đó cũng có những doanh nghiệp FDI của Đài Loan, Hồng Kông (Trung Quốc)…

Phải thấy rằng ngành hàng dệt may Việt Nam trong những năm gần đây xuất khẩu vào thị trường Mỹ, Nhật Bản… tương đối tốt vì có sự cải thiện nhất định. Trước đây, hơn 80% nguyên liệu đầu của dệt may phải nhập khẩu từ Trung Quốc nhưng hiện tụt xuống dưới 70%, thậm chí ngành dệt may còn có một vài mặt hàng nguyên liệu xuất khẩu ra nước ngoài chứ không đơn thuần là gia công.

Nếu cứ tiếp tục nhập khẩu nguyên liệu đầu vào từ Trung Quốc thì khi ký TPP, Việt Nam không có C/O, tức chứng nhận xuất xứ là hàng Việt Nam và không được hưởng thuế suất 0%. Vì vậy, để đón nhận TPP, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam phải tìm cách nhập khẩu nguyên liệu đầu vào từ các nước thuộc TPP. Phải tăng cường nhập khẩu công nghệ để phát triển công nghiệp phụ trợ cho ngành dệt may, kể cả nhuộm, dệt… Dĩ nhiên để làm được việc này không phải ngày một ngày hai mà cần có sự đầu tư và chính sách.

Một cảnh báo cần lưu ý là gần đây Trung Quốc đầu tư nhiều vào ngành dệt may Việt Nam. Việt Nam cần thận trọng vì nếu không, Trung Quốc sẽ nấp dưới danh nghĩa Made in Vietnam để lợi dụng việc giảm thuế sắp tới trong TPP để xuất khẩu vào thị trường Mỹ.

Chúng ta không thể để bất cứ quốc gia nào nấp dưới danh nghĩa hàng Việt Nam để lợi dụng đưa sản phẩm của họ vào thị trường Mỹ, Nhật, Úc, Peru, Canada, Mexico là những thị trường lớn trong TPP.

PV: – Tương tự, đối với ngành thủy sản, Mỹ là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam, tuy nhiên các sản phẩm thủy sản Việt Nam khi vào thị trường Mỹ lại thường xuyên vấp phải việc bị kiện chống bán phá giá, nghĩa là bán với giá rất rẻ. Điều đó đồng nghĩa với việc nếu xuất khẩu vào Mỹ của Việt Nam có tăng trưởng dường như chỉ có tăng về số lượng chứ không tăng về chất lượng và giá trị gia tăng. Nếu tiếp tục theo cách này thì cái Việt Nam nhận về sẽ là gì và đó có phải là cách phát triển lâu dài và bền vững hay không?

PGS.TS Phạm Tất Thắng: – Lâu nay Việt Nam mắc phải ba khuyết điểm trong xuất khẩu. Thứ nhất, chúng ta xuất khẩu về lượng mà ít chú ý về chất. Thứ hai, quá nhiều các đơn vị tham gia xuất khẩu và xuất khẩu một cách ồ ạt để đến nỗi tự cạnh tranh nhau, tự đấm lưng nhau bằng cách hạ giá để tranh giành đối tác, cuối cùng quay trở lại hại chính kinh tế đất nước mình. Thứ ba, Việt Nam thiếu hiểu biết thông tin về thị trường trong nội tại và chưa đưa được hàng hóa của Việt Nam vào hệ thống phân phối của họ. Chính vì ba nhược điểm này mà xuất khẩu của Việt Nam không bền vững.

PV: – Liệu ông có thể đánh giá, thông tin trên sẽ mở ra cơ hội gì cho kinh tế Việt Nam? Nếu muốn tận dụng cơ hội này để thoát khỏi sự phụ thuộc quá lớn vào một thị trường, cụ thể là Trung Quốc, Việt Nam cần phải làm gì, thưa ông?

PGS.TS Phạm Tất Thắng: Phải đa dạng hóa thị trường và thị trường Mỹ là một trong những thị trường lớn, Việt Nam có thể xuất khẩu nhiều mặt hàng vào thị trường này.
Ngoài thị trường Mỹ, còn có Canada, Peru, Mexico là 3 thị trường lớn Việt Nam chưa có hiệp định thương mại tự do. Khi có hiệp định thương mại tự do, các địa phương và doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý tới các thị trường này.

Chính phủ Việt Nam đã đàm phán, tham gia các hiệp định thương mại tự do, hiệp định hải quan với Nhật, Úc, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu… Đó là cơ sở pháp lý, đường ray để tạo điều kiện cho hàng hóa Việt Nam tiến vào những thị trường này. Các địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội cần nghiên cứu những điều khoản ưu đãi do hiệp định thương mại tự do mang lại để tận dụng các cơ hội. Chỉ có như vậy Việt Nam mới thực sự không bị phụ thuộc quá sâu vào một thị trường.

Cuối cùng, Việt Nam cần đầu tư và nhập khẩu công nghệ tiên tiến để phát triển công nghiệp phụ trợ, đa dạng nguồn nguyên liệu… để tự chủ được đầu vào, có công nghệ hiện đại để sản xuất ra những mặt hàng đáp ứng được yêu cầu của các thị trường khó tính.

PV: – Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!
Thành Luân

Mới đây tại Hà Nội, Gala Café Doanh nhân với chủ đề “Cơ hội hợp tác đầu tư tại Hoa Kỳ” do EduViet Corporation, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam và Đại học Kinh doanh Shidler – Đại học Tổng hợp Hawai’i – Hoa Kỳ đã được diễn ra với sự tham gia của các chuyên gia, diễn giả trong lĩnh vực đầu tư vào thị trường Hoa Kỳ như: TS. Tùng Bùi – Giảng viên Đại học Tổng hợp Hawai’i – Hoa Kỳ; bà Betty Hoang Brow – Phó Chủ tịch điều hành Ngân hàng Hawaii – Hoa Kỳ; TS. Võ Trí Thành – Phó viện trưởng Viện nghiên cứu Quản lý Kinh tế TW – CIEM; bà Nguyễn Đào Thúy Hằng – Giám đốc Đối ngoại IDG Ventures Vietnam; Luật sư Đỗ Trọng Hải – Chủ tịch Công ty Tư vấn Đầu tư BizLink.

Cơ hội đầu tư tại Hoa kỳ

Tại buổi hội thảo, bà Betty Hoang Brow – Phó Tổng Giám đốc điều hành, Trưởng bộ phận giao dịch ngân hàng quốc tế đã cung cấp cho các doanh nghiệp những thông tin về cách hoạt động của hệ thống ngân hàng tại Hoa Kỳ. Theo bà, các doanh nghiệp Việt Nam có thể đầu tư vào thị trường tài chính Hoa Kỳ thông qua việc đầu tư vào tín phiếu và trái phiếu chính phủ, trái phiếu địa phương, trái phiếu đô thị, chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu doanh nghiệp…Bà cũng cung cấp cho các doanh nghiệp những thông tin cần thiết về những lĩnh vực có thể đầu tư tại Hawai’i – Hoa Kỳ như: Bất động sản thương mại và khu vui chơi giải trí; Các dịch vụ và bán lẻ liên quan tới du lịch; Giáo dục; Chăm sóc sức khỏe; Công nghệ cao: Năng lượng tái sinh, công nghệ sinh học; Trại thể thao: Môn Gôn và Tennis cho thanh thiếu niên.
 
Cũng trong khuôn khổ buổi hội thảo, TS. Võ Trí Thành – Phó Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương khuyên các doanh nghiệp nên đầu tư vào Hoa Kỳ bởi Hoa Kỳ là thị trường rất hấp dẫn, doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào đây sẽ yên tâm hơn các nước khác bởi “người Hoa kỳ là biểu tượng của sự minh bạch, rõ ràng”.

Cần nâng cao khả năng hiểu biết về luật pháp

Theo bà Betty Hoang Brow, ngoài những thuận lợi như môi trường kinh doanh tại Hoa Kỳ thân thiện và lành mạnh thì các doanh nghiệp Việt Nam khi đầu tư vào đây cũng sẽ gặp những khó khăn như: “Quy định nhà băng về việc chống rửa tiền và tài trợ khủng bố cho phép các ngân hàng và công ty chứng khoán có thể từ chối việc mở tài khoản cho người mang hộ chiếu nước ngoài”. Bà cũng cho biết thêm, các ngân hàng Hoa Kỳ có trụ sở hoặc hoạt động ở nước ngoài có thể mở tài khoản tại Mỹ cho các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên các nhà đầu tư nước ngoài gần như không thể giao dịch chứng khoán trực tuyến vì quy định hạn chế mở tài khoản chứng khoán đầu tư gián tiếp ra nước ngoài. Ngoài ra, cơ quan thuế của Mỹ có đánh thuế trực tiếp vào tiền lợi tức cổ phần đối với các nhà đầu tư nước ngoài nếu họ nợ thuế.

Còn theo ông Đỗ Trọng Hải – Chủ tịch Công ty Tư vấn Đầu tư Bizlink, những khó khăn mà các doanh nghiệp gặp phải khi đầu tư vào thị trường Hoa Kỳ đó là chưa có sự hiểu biết đầy đủ về hệ thống luật pháp và chính sách của nước ngoài, về luật pháp và thông lệ của quốc tế cũng như các thỏa thuận song phương và đa phương giữa các quốc gia. Cụ thể: Các quy định về xác lập quyền và chuyển dịch vụ quyền sở hữu, quyền quản lý tài sản theo luật pháp nước ngoài; Rào cản thương mại và kỹ thuật của các Chính phủ; Các thỏa thuận về vấn đề thuế… Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng chưa có sự hiểu biết đầy đủ về pháp luật Việt Nam, tiên liệu được việc thay đổi của luật pháp và chính sách của nước ngoài, pháp luật và chính sách của Việt Nam.

Để khắc phục những khó khăn trên, ông khuyên các doanh nghiệp cần nâng cao khả năng hiểu biết về luật pháp Việt Nam, luật pháp nước ngoài cũng như thông lệ quốc tế; Sử dụng thường xuyên các tư vấn của luật sư đối với mọi quan hệ giao thương có yếu tố nước ngoài; Nâng cao hơn nữa và chuyên nghiệp hóa vai trò hoạt động của các hiệp hội ngành nghề của Việt Nam; Tận dụng sự hỗ trợ từ các cơ quan ngoại giao Việt Nam tại nước ngoài trong hoạt động kinh doanh và đầu tư tại nước ngoài của doanh nghiệp.

Ông Võ Trí Thành thì cho rằng các doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc vay tín dụng. Theo ông, về nguyên tắc thì việc vay tín dụng sẽ không bị cấm bởi nhà nước quản lý trần tín dụng, tuy nhiên đó chỉ là nguyên tắc, còn thực tế thì bị “quản” rất chặt. Mặt khác, hiện luật pháp nước ta vẫn đang còn rất “lờ mờ” nên việc mở cửa ra nước ngoài còn rất ngặt nghèo…

Đối với việc hợp tác với Hoa Kỳ, ông khuyên các doanh nghiệp cần để ý những vấn đề như: Tiêu chuẩn về lao động, xã hội, thương mại, đầu tư. Bên cạnh đó doanh nghiệp Việt Nam cũng cần nhìn được tài khoản vốn của Việt Nam, sự khác nhau giữa hai nước về kết cấu hạ tầng như vấn đề mua sắm, đấu thầu Chính phủ.

Hồ Hường

Các doanh nghiệp Hoa Kỳ và Việt Nam đang ấp ủ những kỳ vọng về cơ hội xúc tiến làm ăn, hợp tác đầu tư sau chuyến thăm chính thức của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đến Hoa Kỳ từ ngày 24 đến 26-7-2013, theo lời mời của Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama. Trong cuộc trao đổi với Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online, ông Herb Cochran, Giám đốc điều hành Phòng Thương mại Hoa Kỳ (AmCham) tại TPHCM, đã nêu ra một số quan điểm của cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam về sự kiện quan trọng này.

TBKTSG Online: Các doanh nghiệp Mỹ, đặc biệt là ở Việt Nam, đã có những phản hồi như thế nào về chuyến thăm của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đến Hoa Kỳ?

Ông Herb Cochran: Họ đang mong đợi sẽ có những chuyển biến từ chuyến thăm này. Trong thời gian gần đây, điểm đến Việt Nam đã không thu hút được nhiều quan tâm của các nhà đầu tư khi so sánh với Indonesia, Philippines và Myanmar. Vì vậy, đây có thể xem là một cơ hội. Như chúng ta đã biết, Ngân hàng Thế giới (WB) và các chuyên gia kinh tế vĩ mô hàng đầu của thế giới đã chỉ ra rằng tốc độ tái cấu trúc kinh tế của Việt Nam đang chậm lại, với tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) thấp hơn khoảng 2 điểm phần trăm so với các nước láng giềng.

Tăng trưởng chậm lại có thể làm tăng nhu cầu nới lỏng chính sách tiền tệ và tài khóa, kéo theo nguy cơ tăng áp lực lạm phát và ảnh hưởng đến kế hoạch ổn định kinh tế vĩ mô. Việc tái cấu trúc các doanh nghiệp nhà nước và hệ thống ngân hàng chậm có thể làm giảm niềm tin của nhà đầu tư và tác động không tốt đến đến triển vọng phát triển của Việt Nam trong thời gian tới.

Là người thường tiếp xúc với các doanh nghiệp Hoa Kỳ, ông có thể cho biết những chủ đề mà họ đề cập nhiều có liên quan đến chuyến thăm của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đến Hoa Kỳ là gì?

Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) chắc chắn sẽ là một trong những chủ đề chính của chuyến thăm này. Nhiều người hy vọng chuyến thăm của Chủ tịch Trương Tấn Sang sẽ giúp thúc đẩy tiến trình của TPP. Trong thời gian qua, AmCham đã tích cực thảo luận những vấn đề của TPP với các hiệp hội ngành nghề kinh doanh lớn ở Việt Nam – vốn chiếm khoảng 2/3 kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ, và với các hiệp hội nhà đầu tư nước ngoài đến từ Hàn Quốc, Hồng Kông và Nhật Bản, cũng như các hiệp hội doanh nghiệp của Úc, Singapore, Malaysia và Canada. Chúng tôi đã có một số cuộc họp mang tính chất đối thoại và các diễn đàn để thảo luận về cơ hội và thách thức của TPP.

Đối với một số lĩnh vực khó như dệt may và nông nghiệp, tôi nghĩ rằng đã có tiến triển tốt trong quá trình đàm phán và việc đạt được thỏa thuận trong các lĩnh vực này có thể sẽ diễn ra sớm hơn dự đoán. Trong ngành dệt may và vải sợi, trong những tháng gần đây đã có thông tin về dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) hơn 1 tỉ đô la được đổ vào ngành này, nhằm đón đầu cơ hội từ TPP mà Việt Nam đang đàm phán với một số nước. Chúng tôi tin rằng các nước phát triển trong TPP sẽ hỗ trợ về kỹ thuật cho Việt Nam trong các lĩnh vực như nông nghiệp, thực phẩm chế biến, tương tự như trước đây họ đã từng hỗ trợ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Bởi vì trên tất cả, hợp tác và hòa hợp gắn kết các quy định là một trong những khái niệm quan trọng của TPP.

Như vậy, sẽ có thêm các công ty Hoa Kỳ đến với Việt Nam khi Việt Nam tham gia TPP?

Tham gia TPP, tương tự như gia nhập WTO, sẽ tạo cơ hội cho Việt Nam thu hút dòng vốn FDI nhiều hơn từ Hoa Kỳ và các quốc gia khác. Tuy nhiên, dòng vốn FDI thực chảy vào nền kinh tế sẽ phụ thuộc vào việc Việt Nam thực hiện những cam kết của TPP ra sao. Tôi lấy ví dụ, đã có những ý kiến cho rằng việc gia nhập WTO đã không mang lại nhiều ích lợi cho Việt Nam như mong đợi. Tuy nhiên, trong một bài viết gần đây, thành viên ban lãnh đạo AmCham, ông Fred Burke đã xác định bốn yếu tố làm hạn chế tăng trưởng nội địa của nền kinh tế Việt Nam trong khi xuất khẩu và thu hút đầu tư vẫn đạt được kết quả tốt.

Thứ nhất, Việt Nam chưa thực hiện mạnh mẽ các cam kết WTO trong lĩnh vực đầu tư và dịch vụ. Thứ hai, vẫn còn thiếu sự hợp tác chính phủ – doanh nghiệp trong nỗ lực tái cơ cấu nền kinh tế nhằm tăng khả năng cạnh tranh và khả năng thích ứng với môi trường WTO cho cả doanh nghiệp nhà nước lẫn các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Kế tiếp, sự yếu kém về cơ sở hạ tầng trong lĩnh vực năng lượng và giao thông đã góp phần làm cho các nhà đầu tư FDI nản lòng. Và cuối cùng, sự thiếu hụt lao động có tay nghề cao đã làm cho các nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc gia tăng chuỗi giá trị, ngay cả khi họ phải tăng thêm chi phí cho lao động. Tôi cho rằng khi Việt Nam giải quyết những vấn đề kể trên sẽ thúc đẩy mối quan hệ thương mại và đầu tư giữa hai nước, sẽ có thêm nhiều công ty Hoa Kỳ sẽ đến Việt Nam khi Việt Nam nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh của mình. 

Nối tiếp Burger King, Starbucks …, một thương hiệu lớn khác là McDonald’s sẽ vào Việt Nam. Liệu đây có là làn sóng mới các công ty Hoa Kỳ đến Việt Nam? 

Có thể xem sự xuất hiện của những thương hiệu lớn của Hoa Kỳ kể trên ở Việt Nam theo hình thức nhượng quyền là “làn sóng thứ tư” của các nhà đầu tư Mỹ vào Việt Nam. “Làn sóng đầu tiên” bắt đầu từ giữa tháng 3-1994 đến tháng 12-2001, trước khi BTA (Hiệp định Thương mại song phương giữa Việt Nam và Hoa Kỳ) được ký kết. Khi đó, một loạt các công ty đa quốc gia đã đến Việt Nam để đặt nền tảng cho một cơ hội phát triển dài hạn như PepsiCo, Coca-Cola, Cargill, 3M, P&G, Kimberly-Clark… Họ đã đặt nhà máy sản xuất và bán sản phẩm tại Việt Nam, xuất khẩu không đáng kể.

“Làn sóng thứ hai” là từ năm 2001 đến năm 2007, khi Việt Nam và Hoa Kỳ phát triển các mối quan hệ thương mại song phương, thuế đã được giảm từ mức trung bình 45% xuống còn 3%. Dòng vốn FDI tăng trưởng mạnh mẽ trong các lĩnh vực mà Việt Nam có hàng xuất khẩu sang Mỹ, đặc biệt là trong các lĩnh vực thâm dụng lao động như may mặc, giày dép, chế biến gỗ và hàng nội thất. Dòng vốn FDI đổ vào ba lĩnh vực này chủ yếu là từ các “nhà máy đối tác” đặt tại Hàn Quốc, Hồng Kông, Đài Loan và Singapore. Các công ty Hoa Kỳ đã tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng với việc mua và phân phối sản phẩm vào thị trường Hoa Kỳ, góp phần đưa thương mại hai chiều từ 1,5 tỉ đô la trong năm 2001 lên 24,9 tỉ đô la vào năm 2012.

“Làn sóng thứ ba” là từ tháng 1- 2007, khi Việt Nam trở thành thành viên của WTO, dẫn đầu là việc tập đoàn công nghệ Intel đầu tư 1 tỉ đô la vào nhà máy đặt tại Khu công nghệ caoTPHCM. Sự kiện này cũng đánh dấu bước chuyển biến trong dòng vốn đầu tư từ Hoa Kỳ, khi nguồn vốn đổ vào các lĩnh vực sản xuất ứng dụng khoa học-công nghệ hiện đại.

Và bây giờ là thời điểm của “làn sóng thứ tư”, khi các công ty nhượng quyền thương mại của Hoa Kỳ đã bắt đầu hiện diện tại Việt Nam: KFC, Subway, Burger King, Coffee Bean & Tea Leaf, Pizza Hut, Pizza Domino, Baskin-Robbins, Haagen-Dazs, và gần đây Starbucks và McDonald’s. Ngoài ra, nhiều công ty đầu tư của Hoa Kỳ đã rót dòng vốn gián tiếp vào thị trường này, ví dụ, KKR đã đầu tư 359 triệu đô la vào Masan, trong khi Texas Pacific Group sẽ đầu tư 50 triệu đô la vào Masan Agriculture, nhằm nắm bắt cơ hội tại thị trường bán lẻ này.  Tôi hy vọng rằng sẽ có thêm nhiều đợt “sóng” đầu tư sau khi TPP và kế hoạch xây dựng cộng đồng kinh tế ASEAN 2015 hình thành vì sẽ có thêm nhiều cơ hội được tạo ra.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng đầu tư Hoa Kỳ vẫn chờ đợi và xem xét tình hình trong khi nhiều công ty đến từ Thái Lan và Nhật Bản đang tích cực đầu tư vào Việt Nam thông qua việc rót vốn trực tiếp hoặc qua các thương vị mua bán-sáp nhập? Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao?

Tôi tin rằng các công ty Hoa Kỳ đang cẩn thận trong việc đặt nền móng cho cơ hội phát triển trong tương lai ở Việt Nam, trên cơ sở TPP và việc hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN vào năm 2015 như kế hoạch. Khi nhìn thấy cơ hội thực sự, chắc chắn sẽ có thêm các công ty Hoa Kỳ đầu tư vào Việt Nam. Vậy ông cho rằng chuyến thăm của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đến Hoa Kỳ sẽ giúp tăng phát triển thể nào cho mối quan hệ thương mại và đầu tư giữa hai nước?

Tham gia vào TPP, và thúc đẩy việc thực hiện mạnh mẽ các cam kết thương mại song phương giữa Việt Nam và Mỹ có thể giúp tăng thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Hoa Kỳ lên đến 61,3 tỉ đô la vào năm 2020. Và kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam sang Hoa Kỳ có thể tăng lên 22 tỉ đô la vào năm 2020. Trong hoạt động giao thương, Việt Nam sẽ có lợi nhuận lớn vì hơn kim ngạch xuất khẩu cao hơn nhập khẩu, dòng vốn FDI cũng sẽ vào mạnh hơn trước do niềm tin của nhà đầu tư. Việt Nam cũng có cơ hội liên kết chặt chẽ với các chuỗi cung cấp quốc tế, tăng năng suất cạnh tranh, tạo động lực cho cải cách và tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước.

Xin cảm ơn ông!