Học sinh, sinh viên Mỹ được đào tạo lái xe từ các cơ sở công lập theo chương trình chung. Khi nguồn tài chính công giảm, các khóa học lái xe chuyển sang tư nhân nên mỗi nơi đào tạo một kiểu. Có một thực tế tại Mỹ, năm đầu tiên nhận bằng lái xe là một trong những năm nguy hiểm nhất trong cuộc đời. Ông Allen Robinson – Giám đốc điều hành Hiệp hội Đào tạo an toàn giao thông và lái xe của Mỹ nhấn mạnh: “Thay vì phải cung cấp dịch vụ này cho bất cứ ai, các khóa đào tạo bây giờ chỉ dành cho những người có khả năng chi trả”.

Nơi tốt, chỗ hạn chế

Khi Caroline Summers đến từ bang Texas tròn 15 tuổi, không còn chuyện đào tạo lái xe ở trường trung học. Caroline phải tự học trực tuyến, ngồi sau ghế và được dạy qua bằng video với sự giám sát của bố mẹ. “Tôi lấy được bằng lái xe nhưng chưa bao giờ đi hoặc làm bài thi trên đường dưới sự giám sát của sát hạch viên. Bố tôi chỉ ký vào giấy tờ rồi nộp, thế là xong”, Caroline kể lại. Ngược lại, Alec Malnati, một học sinh 17 tuổi cho biết, đào tạo lái xe tại trường Tigard, bang Oregon đã dạy anh cách tránh nhiều hành vi rủi ro. “Các giáo viên dạy tôi cách xử lý cẩn trọng hơn trong mọi tình huống”, Alec nói.

Xung quanh vấn đề này có nhiều cuộc tranh cãi. Các khóa đào tạo lái xe là để trang bị kiến thức an toàn giao thông cho người lái, nhưng thực tế, cách đào tạo của một số bang tại Mỹ hiện nay làm cho những người lái xe có thể làm giảm đi nhận thức về an toàn giao thông trong những năm đầu. 15 năm qua, mỗi bang của Mỹ đều có những quy định khác nhau về việc đào tạo, cấp bằng lái. Một số bang phát huy được hiệu quả của việc đào tạo lái xe bằng cách áp dụng phân loại đối tượng theo lứa tuổi, áp dụng quy định hạn chế những lái xe mới hoặc những người trẻ chưa lập gia đình như: không được lái xe buổi tối hoặc chở người trên xe. Tuy nhiên, cũng có một số bang cách đào tạo còn hạn chế làm tăng tai nạn giao thông.

Cần chặt chẽ hơn

Theo Viện Bảo hiểm An toàn đường cao tốc – một tổ chức phi lợi nhuận được các công ty bảo hiểm tài trợ, từ khi Mỹ thực thi việc cấp bằng lái sau đào tạo vào năm 1996, tỷ lệ tử vong ở những lái xe trẻ do TNGT đã giảm. Hiện tại, không có chuẩn mực chung trên toàn quốc cho các khóa đào tạo lái xe, dù Ủy ban An toàn đường cao tốc Mỹ đã đưa ra những tiêu chuẩn căn bản. Tuy nhiên, theo Viện bảo hiểm, tại 16 bang, có những lái xe tốt nghiệp mà không được thực hành ngoài đường phố. “Các chương trình đào tạo lái xe như thế này đã chứng minh nguy hiểm hơn là hiệu quả. Điều này phản tác dụng”, bà Anne McCartt – Phó Chủ tịch cấp cao Viện nghiên cứu này nhận định.

Theo các chuyên gia an toàn giao thông, không có “sát thủ” nào giết người nhiều hơn các vụ tai nạn xe hơi hàng năm. “Ngày càng có nhiều lái xe trẻ thiếu kiến thức và kỹ năng cơ bản về an toàn giao thông”, ông John Ulczycki – Phó Chủ tịch Hội đồng An toàn giao thông quốc gia cho biết. Trong khi đó, chương trình đào tạo lái xe đã được cải thiện trong 10 năm qua. Các bang trên toàn nước Mỹ cần khắt khe hơn trong việc đào tạo, cấp bằng lái xe, ông John Ulczycki khuyến nghị.

Theo New York Times

Nếu lần đầu tiên sang Mỹ, uống bia rượu, lái xe và không thoát được lưới của cảnh sát, chắc hẳn bạn không thể quên “cái giá” mà mình đã phải trả. Còn nếu lần thứ hai vi phạm ư, đừng mong hình phạt sẽ giống như lần thứ nhất… Mặc dù các bang tại Mỹ đều có mức độ xử lý khác nhau cho việc lái xe khi say xỉn, nhưng tựu chung lại, họ sẽ không bao giờ để ý nghĩ coi nhẹ pháp luật xuất hiện trong đầu bạn lần nữa.

Bạn cứ hồn nhiên uống rượu rồi vần vô lăng ra đường, bất chợt cảnh sát tuýt còi mời bạn xuống thử nồng độ cồn trong máu. Ban đầu chỉ bằng một trong những dụng cụ kiểm tra nhanh như thanh quẹt phát sáng nếu thấy có dấu hiệu cồn trên da mặt hoặc bình phân tích hơi thở chuyển màu xanh lá cây. Ở mức “pass” (qua) bạn sẽ tiếp tục lên đường, còn nếu mức “warn” (cảnh báo) hoặc “fail” (trượt) thì bạn sẽ “được” ghé thăm đồn cảnh sát để phân tích chính xác hơn. Dữ liệu ở đây sẽ làm cơ sở cho những thủ tục xử lý tiếp theo, có thể là tại tòa án (nếu bạn yêu cầu). Khi nồng độ cồn trong máu của bạn đạt mức 80 mili gram/100 ml máu trở lên (tức 0,8%) – con số này sẽ mở ra cánh cửa mới cho bạn – cánh cửa của sự rắc rối.

Phạt, phạt và… treo

Một khi bị kết luận là lái xe dưới tác động của rượu (DUI), hiển nhiên bạn sẽ phải trả những khoản sau: tiền phạt 300-1.000 USD cho lần đầu vi phạm, lần tiếp theo là 15.000 USD trở lên; phí thử nồng độ cồn trong máu 500-1.000 USD (không có gì là miễn phí cho người vi phạm tại đồn cảnh sát); tiền chở xe về nơi cất giữ 300-500 USD kèm theo khoản phí trông giữ cũng như phí lấy xe ra bạn phải thanh toán. Nếu bạn muốn được giải trình, 150 USD là lệ phí để cơ quan cảnh sát cử người bỏ thời gian nghe bạn. Tại Mỹ, bảo hiểm xe hàng năm là bắt buộc, vì thế nếu vi phạm DUI, bạn sẽ phải đóng phí bảo hiểm gấp 2-3 thậm chí 5 lần cho mỗi chiếc xe đăng ký tên bạn. Như vậy nếu mức hàng tháng bạn đóng là 100 USD, bạn sẽ phải đóng thành 300-500 USD/tháng, tức 3.600-6.000 USD/năm cho mỗi xe mang tên bạn.

Bên cạnh đó, bạn sẽ phải học khóa ý thức tham gia giao thông và phải qua các kỳ thi rất khắt khe, không chỉ lý thuyết mà cơ quan cảnh sát sẽ kiểm tra hành vi lái xe và thái độ chấp hành luật giao thông của bạn trong một thời gian. Toàn bộ chi phí về khóa học 300-500 USD/khóa bạn phải tự đóng. Bạn sẽ bị buộc phải gắn thiết bị kiểm soát nồng độ cồn tích hợp vào bảng điều khiển của xe hơi (Ignition Interlock Device) với số tiền khiến bạn thắt lòng – 730-2.800 USD chưa kể chi phí mỗi lần mang tới cơ quan cảnh sát để kiểm tra hàng tháng. Thiết bị này yêu cầu bạn phải thổi hơi vào để phân tích, nếu dưới mức 0,5% thì nó mới cho phép khởi động xe, hàng tháng bạn phải mang đến cơ quan cảnh sát bảo dưỡng, thực chất là để cơ quan cảnh sát kiểm tra mức độ tu dưỡng của bạn. Đừng bao giờ nghĩ đến việc lừa cảnh sát với thiết bị này bởi nó có thể ghi lại mọi hành động bạn thực hiện với nó, từ những thứ nhỏ nhất như tháo/tắt thiết bị lúc nào, có điều chỉnh thông số gì không, tần suất kiểm tra nồng độ cồn trong hơi thở, có sử dụng đúng cách hay không…

Thông thường đối với người vi phạm DUI lần đầu trong vòng 5 năm, họ sẽ bị kiểm soát với thiết bị này trong vòng 6 tháng, còn lần thứ hai vi phạm trong vòng 5 năm sẽ là 1 năm, và với người vi phạm lần thứ ba sẽ là 2 năm. Một vài bang cảm thấy như vậy là chưa đủ, họ còn yêu cầu người vi phạm phải làm các công việc công ích cho xã hội. Trong các khóa học ý thức tham gia giao thông, những gia đình có thân nhân bị tai nạn hoặc thiệt mạng sẽ được mời đến để chia sẻ nỗi đau, về những thay đổi trong cuộc sống của họ kể từ khi mất đi người thân. Bạn sẽ bị bắt buộc phải ngồi nghe họ, để từ đó thấu hiểu và nhận thức về trách nhiệm của mình khi tham gia giao thông. Nếu bạn tốt nghiệp được khóa học và chứng minh được mình tu dưỡng tốt, bạn sẽ được cấp lại bằng với mức phí 120 USD.

Liệu có tránh hoặc giảm được hình phạt?

Nhẩm tính lại số tiền, công sức, thời gian cũng như những bất tiện mà bạn sẽ phải chịu nếu vi phạm DUI, bạn rất có thể sẽ thốt lên: “Trời ơi! Liệu còn có con đường nào khác để tránh giảm trừ những hình phạt trên nếu lỡ vi phạm rồi hay không?” Câu trả lời là “Thử xem”. Hãy nhờ đến luật sư và tòa án. Họ có thể giúp bạn làm các thủ tục một cách nhanh chóng và tổ chức những phiên chất vấn hòng tìm ra những chi tiết có lợi cho bạn. Nhưng hãy cân nhắc, vì bạn sẽ phải trả một cái giá cắt cổ cho dịch vụ này, từ 5.000 đến 25.000 USD mà tính hiệu quả của nó không gì chứng minh rõ hơn bằng tấm gương của những người nổi tiếng, trong đó có Lindsay Lohan, Britney Spears, Paris Hilton… Họ có đến cả tấn tiền, nhưng một khi luật pháp muốn xiết chặt để làm nghiêm, luật sư hay tòa án cũng sẽ chỉ đóng vai trò thúc đẩy tiến trình xử lý hồ sơ nhanh chóng hơn và “đúng người đúng tội” hơn mà thôi.

Tái phạm là tội phạm

Tại nhiều bang ở Mỹ, nếu vi phạm DUI lần đầu, bạn có thể bị giam 1 tuần; vi phạm lần thứ hai trong 5 năm sẽ là 30 ngày, còn nếu tái diễn lần thứ 3 thì khung hình sẽ là 120 ngày là ít nhất. Từ lần thứ 3 trở đi, bạn sẽ bị coi như là tội phạm, bị tước một số quyền công dân cơ bản như bầu cử hoặc sở hữu vũ khí tự vệ; đó là chưa kể những chi phí đã liệt kê ở trên sẽ đội lên gấp nhiều lần cùng thời gian bị tước bằng, cấm lái xe kéo dài nhiều năm và công cuộc thi lại bằng lái vô cùng gian nan. Trong trường hợp xấu hơn, bạn lái xe và gây ra tai nạn, bất luận hoàn cảnh như thế nào bạn cũng sẽ là người phải chịu trách nhiệm hoàn toàn, từ chi phí tổn thất có thể lên đến triệu đô cho đến truy cứu trách nhiệm hình sự.

Những người tái phạm DUI không chỉ bị xử lý nghiêm bởi luật pháp, mà còn bị đánh giá tư cách và ý thức rất tệ trong cách nhìn của cộng đồng. Vì thế, nếu công việc của bạn có liên quan đến lái xe thì khi tái phạm DUI nhiều lần, bạn sẽ có nguy cơ bị sa thải rất cao. Vết đen trên hồ sơ của bạn cũng sẽ khiến bạn rất khó xin các công việc mới bởi lẽ không ai coi trọng một người không có ý thức tự bảo vệ bản thân và giữ gìn cho những người xung quanh mình. Nồng độ cồn trong máu quy định tại Mỹ đối với người trên 21 tuổi là 0,8%. Người dưới độ tuổi này không được phép uống rượu khi lái xe, tức chỉ số bằng 0,0%. Trong trường hợp người trên 21 tuổi tham gia giao thông có nồng độ cồn trong máu dưới 0,8 % nhưng nếu cảnh sát thấy có những dấu hiệu rõ ràng về khả năng cân bằng kém thì cảnh sát có quyền mời người đó về đồn theo dõi trong vòng 24 tiếng cho đến khi họ trở về trạng thái bình thường mà không bị phạt.Tất cả những người chống đối không thử nồng độ cồn trong máu đều bị coi như vi phạm DUI.

Hồng Đào