Dân Mỹ nghỉ Thanksgiving, giống dân ta đón Tết Nguyên đán. Hiện có 8 nước theo phong tục này là Argentina, Brazil, Canada, Nhật, Đại Hàn, Liberia, Thụy Sĩ và Hoa Kỳ. Tương truyền, dân Âu ăn mừng mùa màng bội thu, mừng thắng trận, và đôi khi mừng cả vua hết ốm đau, và gọi đó là Thanksgiving (Tạ ơn).Người La Mã tổ chức một kỳ lễ hội cho mùa gặt lớn, tên là Cerelia để thờ lạy Ceres với những trò chơi, diễn hành và lễ lạc.Lễ gặt hái Sukkoth vào mùa Thu của người Do Thái có từ ba ngàn năm nay. Dân Hy lạp cổ đại tổ chức lễ hội để cúng nữ thần Demeter chuyên chăm nom mùa bắp, tổ chức hội hè, tiệc tùng để vui với nhau.

Dân Mỹ coi Thanksgiving là ngày đoàn tụ gia đình nên vào tuần cuối tháng 11, dân chúng đi lại như mắc cửi. Giống dân Việt khăn gói quả mướp về quê ăn Tết. Không về đúng ngày Thanksgiving thì chả còn ai cho ăn.

Ngày 26/11/1620, một nhóm Pilgrims từ Âu châu sang Hoa kỳ bằng tàu Mayflower, bao gồm102 người Anh, và khoảng 25-30 thủy thủ do William Bradford chỉ huy. Họ đi khắp nơi nhưng cuối cùng đã cập bên Plymouth, Massachusetts, nơi có thủ phủ Boston mà Tổng Cua vừa thăm tháng hồi đầu tháng. Họ tới Plymouth Rock ngày 11 tháng 12 năm 1620. Trong sáu tháng đầu tiên, thời tiết khắc nghiệt, cuộc sống thiếu thốn, bệnh dịch đã làm cho 46 người bị chết. Những người sống sót nhờ ăn thịt gà tây hoang và bắp ngô do người dân da đỏ cung cấp.

Năm 1621 họ bội thu mùa màng nên đã làm lễ Tạ Ơn Trời và Bradford mời cả dân da đỏ tới dự. Có lẽ đó là Thanksgiving đầu tiên tại Hoa Kỳ. Sau này, lễ Tạ ơn lan rộng nước Mỹ, nhưng mỗi nơi mỗi khác, tùy phong tục của những người di dân nên ngày lễ không đồng nhất.  Khi cuộc chiến giữa các di dân Mỹ và đế quốc Anh xảy, và George Washington thoát khỏi cuộc bao vây ở Valley Forge, ông đã tuyên bố ngày lễ Thanksgiving quốc gia vào ngày 26 tháng 11 năm 1789.

Nước Mỹ chuẩn bị nội chiến, lễ Tạ ơn lại khác nhau. Giống hai miền Nam Bắc thời xưa, Tết Nguyên đán của Hà Nội khác Sài Gòn một ngày, khác cả giờ, cho dù các cụ chửi um vì đưa cả chính trị và lễ đón năm mới của dân tộc. Sau này Tổng thống Abraham Lincoln định ngày cho lễ này hàng năm vào thứ Năm cuối cùng của tháng 11. Thứ 5 ăn gà tây, chén no nê. Thứ 6 Black Friday mua sắm thả cửa, thứ 7 và Chủ Nhật nghỉ ngơi, dọn nhà và quay về nơi làm việc. Ngày lễ nào của Mỹ cũng thực dụng, cuối tuần cộng với thứ 7 và Chủ Nhật, thế nào cũng được 3-4 ngày nghỉ liền. Trừ mỗi Quốc khánh Mỹ rơi vào 4-7 thì nghỉ đúng ngày.


Dân Việt trong ngày Tết có bánh chưng, giò chả, pháo, nem, nồi măng rồi đánh chén trong 3 ngày liền. Dân Mỹ ngày xưa cũng thế. Lễ Tạ ơn cũng kéo dài ba ngày vì cũng phải mời nhau, mời các cụ về, các cụ đi. Có đi có lại mới toại lòng nhau. Tạ ơn các cụ trên mây nhưng dân trần gian ăn nhòe. Khácg đến dự Thanksgiving chỉ đóng góp món ăn nhưng không mang theo quà cáp như dự lễ Xmas.

Món ăn phải có turkey – gà tây quay, một món ăn truyền thống, giống bánh chưng VN. Có bí đỏ vì tương truyền loại quả này đã cứu sống những người hành hương qua mùa lạnh khủng khiếp. Ngoài ra, còn những món nào khác thì Tổng Cua chịu. Mình dự Thanksgiving của dân Việt, có gà tây, ngan, ngỗng, gà đồi, nhồi mục nhĩ, nấm hương, giò chả, bánh chưng, xôi, chè, rượu tây, rượu ta, đủ kiểu.

Thật lòng, thỉnh thoảng mình vẫn thử món turkey (gà tây), thịt chán vô cùng, ăn như là ăn cỏ. Thịt nhạt, chả có mùi vị gì. Có lẽ mời cao bồi món bánh chưng thì họ cũng cảm thấy thế chăng. Thôi thì mỗi nơi một phong tục.

Hieu Minh Blog

Có thể nói ngày lễ Tạ Ơn hiện nay tại Hoa Kỳ giống như ngày Tết Âm Lịch ở Việt Nam. Hầu hết người Mỹ đều vội vã sum họp đai gia đình vào ngày thứ Năm tuần thứ tư  trong tháng 11. Mỗi người góp một món ăn hoặc cùng vào bếp nấu món mình ưa thích. Tất nhiên không thể thiếu con gà tây. Ngày lễ tạ ơn trời đất cho một vụ mùa bội thu khởi đầu tại tiểu bang Massachusetts vào năm 1621. Lễ tạ ơn thuở ban đầu ấy có 90 người Mỹ bản địa (da đỏ) tham dự.

Ngày nay người Mỹ đã thương mại hóa  lễ Tạ Ơn. Không còn tính cầu nguyện cám ơn Thượng Đế sau vụ mùa như xưa. Không nên đồng nhất lễ Tạ Ơn ở Mỹ và lễ Tạ Ơn tôn giáo của đạo Ki Tô. Mặc dù lễ tạ Ơn vẫn có nguồn gốc sâu xa từ nước Anh khi Puritans nhập cư vào châu Mỹ trong những năm 1620. Xét về tính chất cầu nguyện, có lẻ lễ Tạ Ơn giống với lễ cúng Thần Nông ở Việt Nam. Khác một chút, lễ Thần Nông tổ chức vào tiết Thanh Minh tháng Ba. Cái hay của lễ Tạ Ơn Hoa Kỳ, người ta không cúng bái linh đình mà ai có thức ăn gì đều góp chung để xẻ chia (potluck).

Một bữa ăn của người Việt trong lễ Tạ Ơn – gà tây với xôi tấm bí đỏ hình sao

Bên ly rượu đỏ và miếng thịt gà thơm lựng, mọi người trong nhà bàn đủ thứ chuyện trên trời dưới đất. Từ chuyện con cô con chú học giỏi ra sao cho đến chuyện tổng thống. Ở đời để mà cám ơn có lẽ trăm ngàn chuyện để nói. Cánh đàn ông tụi mình nên cám ơn người vợ chịu khó đã đi chung suốt cuộc đời này. “Ơn em thơ dại từ trời, theo ta xuống biển vớt đời ta trôị. Ơn em dáng mỏng mưa vời, theo ta lên núi về đồi yêu thương. Tạ ơn em, tạ ơn em”. Và dĩ nhiên cám ơn bậc sinh thành, cám ơn thầy cô ngày xưa. Có người lại cám ơn đời đã vùi dập để thành đạt như ngày hôm nay…

Người Mỹ gọi ngày thứ Sáu sau ngày lễ Tạ Ơn là Black Friday. Balck ở đây nghĩa là may mắn. Chứ không như ở Việt Nam, màu đen ý nghĩa xui xẻo. Ngày Black Friday- ngày mua sắm vĩ đại nhất trong năm ở Mỹ. Khi tất cả mặt hàng đều giảm giá đến 50 phần trăm. Tất nhiên hàng hóa cực kỳ tốt. Ăn gà tây xong, mọi người chuẩn bị để đi mua sắm. Ngặt một nỗi, tất cả cửa hiệu đều mở cửa vào lúc 12 giờ đêm thứ Năm rạng ngày thứ Sáu. Thế là ăn vội ăn vàng, chạy ra tiệm để xếp hàng. Người Mỹ gọi ngày mua sắm hàng sale thứ Sáu đã thành một tôn giáo không thể cưỡng lại được. Nhà giàu cũng như nhà nghèo đều háo hức mua hàng giảm giá. Năm nay nhà hàng nổi tiếng Red Lobster thu hút khách hàng bằng chiêu thức mua một tặng một.

Những con số ấn tượng về ngày Lễ Tạ Ơn (nguồn từ Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, Liên đoàn gà tây Hoa Kỳ)

0.5 –  Hiệp hội gà tây Butterball khuyên mọi người nên ăn nữa ký thôi, để còn bụng ăn thứ khác.
2 – Thứ tự xếp hạng ngày lễ yêu thích trong năm. Thứ nhất là lễ Giáng Sinh.
2 – Số ngày nên giữ gà tây tươi ngoài tủ lạnh trước khi nấu
2.5 – Quãng đường tính theo dặm (4 cây số) của lễ diễu hành ngày Tạ ơn tại New York
4-5 – Số tháng nuôi một con gà tây từ khi sanh ra đến khi trưởng thành

5 – Số giờ cần thiết nướng một con gà tây 10 kí lô trong lò nướng với nhiệt đô 163 độ C.
10-12– Số giờ dùng để tan đá gà tây từ tủ đông. Trong khi đó cần 5 ngày để làm đông lạnh con gà.
36 – Số năm mà Sarah Josepha Hale-chủ bút tờ Ladies Magazines vận động tổ chức ngày lễ Tạ Ơn hằng năm trên toàn nước Mỹ. Tổng thống  Abraham Lincoln cuối cùng ấn định ngày thứ Năm thứ tư trong tháng 11 là ngày lễ.

46 triệu- Số con gà tây tiêu thụ trong ngày lễ Tạ Ơn vào năm 2011
50 triệu- Số người theo dõi lễ diễu hành ngày lễ Tạ Ơn qua tivi
69 – Tỉ lệ phần trăm hỏa hoạn gây ra bởi nấu ăn trong ngày lễ tạ Ơn
71 – Số năm tính từ năm 1941. Khi lưỡng viện Hoa Kỳ ấn định ngày thứ Năm thứ tư tháng 11 là ngày lễ quốc gia
88 – Tỉ lệ phần trăm người Mỹ ăn gà tây trong dịp lễ tạ Ơn
91 – Số năm kể từ ngày đầu tiên thi đấu bóng bầu dục nhân ngày lễ Tạ Ơn của giải bầu dục quốc gia
149 –  Số năm kể từ ngày 3 tháng 10 năm 1863, ngày tổng thống Lincoln công bố ngày lễ Tạ Ơn tổ chức hằng năm tầm cỡ quốc gia

223 – Số năm từ ngày tổng thống  George Washington công nhận ngày 26 tháng 11 năm 1789 là ngày lễ Tạ Ơn
391 – Số năm kể từ 1621, lần đầu tiên sự kiện Tạ Ơn được tổ chức ở Plymouth Massachuetts. Nhân vụ mùa bội thu, thống đốc William Bradford đã tổ chức lễ hội nhằm cám ơn trời đất và mọi người.
248.5 triệu- Số gà tây đã nuôi ở Mỹ trong năm 2011
254 triệu- Số gà tây đã nuôi ở Mỹ trong năm 2012

Thái Bảo