Nước Mỹ rất to, nhưng lại có một thủ đô rất bé, chỉ bằng một quận của nước này mà suốt hai trăm năm nay chẳng chịu mở rộng. Ngay ở thủ đô rất bé đó lại có một vườn rau rất to mà chủ là một người đàn bà nhỏ nhắn gốc Việt…

Bà Rau Ngô Thị Bọc

Chúng tôi đến khu vườn tại địa chỉ 3251 Annandale Rd.Falls Church, VA 22042, vừa mua rau, ngắm vườn vừa trò chuyện với người chủ vườn cực kỳ thân thiện. Ai gọi chủ vườn rau này là Bà Rau, bà cũng ừ. Có người gọi là Bà Vườn, bà cũng gật. Thế tên thật của bà là gì, có lần tôi hỏi. Là Bọc, Ngô Thị Bọc. Quả là tên nào cũng hợp với vẻ lam lũ, ăn mặc có vẻ tuềnh toàng, đậm chất thôn quê của bà. Nhìn bà Bọc bây giờ, chẳng ai nghĩ rằng khoảng 40 năm trước từng là một thiếu nữ duyên dáng và sành điệu có tiếng ở Sài thành.

Bà Bọc (ảnh nhỏ) và chồng tại vườn rau của mình ở DC

Bà xuất thân từ một gia đình công chức nhỏ, nhà đông con nên cuộc sống chồng chất những khó khăn. Là chị cả của đàn em toàn gái là gái, tròn trĩnh mười người, bà phải bươn chải cùng bố mẹ kiếm sống. Nhờ có nhan sắc lại giỏi ngoại ngữ, nên bà sớm tìm được chân quản lý trong một khách sạn danh tiếng ở đô thị Sài Gòn thời đó. Với đồng lương kha khá, lại chịu khó làm thêm, tằn tiện, chắt chiu, nên bà trở thành lao động chính nuôi cả gia đình. Thế mà khi một sĩ quan hậu cần trong quân đội Mỹ mê bà, xin cưới làm vợ, thì gia đình lại phản đối kịch liệt. Ông bố còn đòi từ bà nếu lấy chồng nước ngoài. Nhưng tình yêu của hai người đã vượt qua thử thách, và kết quả đứa con đầu lòng ra đời.

Đầu những năm bảy mươi thế kỷ trước, chồng bà về nước, bà không nỡ bỏ gia đình, bỏ quê hương sang Mỹ mà quyết định ở lại Sài Gòn với bố mẹ và các em. Mãi đến sát ngày Sài Gòn giải phóng, bà mới làm giấy để đem con sang sum họp với chồng. Sang đây, bà sinh tiếp hai con, cũng vẫn là gái. Nay thì ba cô con gái của bà đều thành đạt, tốt nghiệp đại học, theo chồng sống ở các tiểu bang khác.

Vậy cơ duyên nào mà bà tậu được vườn rau lớn và đẹp giữa mảnh đất đắt giá này? Câu hỏi của tôi như chạm vào niềm đam mê, bà Bọc bộc bạch: Bà vốn mê việc vườn tược, đồng áng, nhưng giữa Sài Gòn thuở ấy thì đến mảnh đất nhỏ để ở cũng không đủ, làm sao có được. Nên ngay từ những ngày đầu sang Mỹ, dù gia đình chồng rất quý bà, muốn bà mở xưởng may, nhưng bà lại quyết tìm mảnh đất để trồng trọt cho thỏa mong ước.

Lúc đầu, bà tìm mua được khu đất hơn một sào tây, cách khu vườn hiện nay không xa. Bà hăm hở trồng rau, nhưng kẹt nỗi, luật pháp sở tại chỉ cho phép trồng rau kinh doanh trên diện tích từ hai mẫu tây trở lên (khoảng 8.000 m2), bà lại cùng chồng tìm mảnh đất khác. “Mãi đến năm 1980, khi tình cờ qua đây, tôi thấy một phụ nữ rất đẹp đang đóng cọc rao bán nhà và khu đất này. Tôi dừng xe và hỏi mua. Thì ra, đây là nhà ở của cặp vợ chồng nghệ sĩ trẻ, họ đang muốn ly dị, nhưng người chồng không đồng ý. Thoáng nhìn khu đất rộng, chất đất màu mỡ, cây cối rậm rạp um tùm lại gần nhà thờ và trường học, thuận lợi đủ điều, tôi rất mê và quyết theo đuổi. Rồi một hôm, họ thông báo đồng ý bán cho chúng tôi mảnh đất với giá rất rẻ so với giá trị đất – 200.000 USD sau thuế. Chúng tôi mừng lắm, từ đó bắt tay vào làm trang trại sau bao tháng ngày mong ước”, bà Bọc nhớ lại.

Những ngày đầu quả chẳng dễ dàng gì. Khu đất với bao gốc cây hoang dại đã làm gãy đến cả trăm lưỡi cưa cùng bao mồ hôi của vợ chồng bà Bọc mới nên trang trại như hôm nay. Sau này, rất nhiều người nhòm ngó, hỏi mua với giá cả triệu đô nhưng bà không bán. Giá nào cũng không bán. Đây là điều mơ ước của bà, nên vợ chồng bà sẽ sống với nó trọn đời.

Đam mê là chính

Nhìn khu vườn xanh mướt, toàn giống rau dân Việt chuộng dùng, tôi hỏi, trang trại rau lớn thế, làm sao bà có đủ sức để kham nổi mọi công việc? Bà Bọc cho hay, bà phải thường xuyên thuê thêm người để cùng làm. Cách đây mấy năm, ông chồng về hưu cũng góp sức với bà. Hằng ngày, ông đánh xe đi lấy bã đậu phụ và mùn gỗ về làm phân bón cho cây. Rau rất hợp với bã đậu và mùn gỗ, vừa sạch, vừa tốt, lại không có sâu, chứ bà không dùng bất kỳ loại phân bón hay hóa chất nào khác. Không phải chỉ vì chấp hành luật pháp Mỹ về an toàn vệ sinh thực phẩm, mà bản thân bà cũng muốn vườn rau sạch của mình mãi mãi là địa chỉ thân thuộc của người Việt khu vực thủ đô nước Mỹ.

Tôi nhìn thấy trang trại chia thành nhiều khu, phía sau hai ngôi nhà vợ chồng bà sinh sống là những cây hồng, cây bưởi rất sai quả. Kế đó là những giàn bí xanh, giàn mướp, bí ngô… Nhiều nhất là rau muống, rau cải, xà lách, xu hào, bắp cải, mồng tơi, dọc mùng… và hầu như chẳng thiếu một thứ rau thơm, gia vị nào mà người Việt hay dùng như các loại rau húng, mùi tàu, diếp cá…

Bà Bọc chỉ ra luống rau húng xanh mởn: “Giống rau thì ở Mỹ cũng chẳng thiếu gì, nhưng rau thơm thì nhiều thứ phải lấy giống từ quê nhà sang. Khách mua rau của tôi chủ yếu là người Việt. Khách đến đây mua trực tiếp, thích thì ra tận từng luống rau tự tay hái”.

Có siêu thị muốn hợp đồng lâu dài, nhưng bà Bọc không thích, bà thích bán kiểu ngày xưa của Việt Nam mới thấy hết hạnh phúc của người làm vườn. Vả lại, rau bán cho mấy trung tâm ăn uống người Việt khu vực thủ đô cùng với khách quen nhiều khi còn không đủ nên rau của bà không cần vào siêu thị.

Nhiều người đã lầm khi nhìn trang trại rau xanh tươi mơn mởn này, nghĩ là bà phải thu được bộn tiền. Họ có biết đâu, chi phí cho vườn rau này cũng không hề nhỏ, riêng tiền lương trả công cho người làm thuê đã hơn 10.000 USD/tháng, chưa kể thuế đất và nhiều loại chi tiêu khác. Thêm vào đó, do thời tiết mùa đông lạnh nên việc làm rau ở khu vực thủ đô này cũng chỉ có mùa, hằng năm chỉ làm từ tháng 4 đến tháng 10. Sau Tết “Con Gà Tây” (tức Lễ Tạ ơn), bà cùng chồng lại xuôi xuống phía nam, nghỉ tại ngôi biệt thự nhỏ trên bờ biển Florida.

“Thế thì nhất bà rồi. Làm vườn như bà ai chẳng muốn”, tôi đùa.

– Thì cũng phải nghỉ chứ, hai vợ chồng đã già rồi. Ấy thế nhưng chỉ có mấy tháng không được làm rau lại nhớ lắm. Bởi anh có biết không? Làm rau ở đây, bao giờ tôi cũng có cảm giác như đang làm rau trên quê hương mình vậy… Lý do tôi sống chết với cái nghề này cũng vì thế.

Bà Bọc nói xong, cười thỏn thẻn, rồi thon thón chân đất ra tít đầu vườn hái rau tía tô cho một chị khách hàng đang chờ để mang nhanh phục vụ ông chồng và đám bạn nhậu ở nhà.

Nhìn bà, tôi bất giác nhớ lại cảnh những người nông dân quê tôi trong dịp đồng áng. Thế mới biết, sức sống đồng quê của dân mình mới dai dẳng và mãnh liệt làm sao.

Thái Chí Thanh

Khoảng 1 tuần nữa hoa anh đào ven hồ Tidal Basin sẽ rực nở cùng nắng xuân trên thủ đô Washington DC của nước Mỹ.
Blog Hiệu Minh đã ghi lại khoảng khắc này, mời các bạn cùng thưởng thức.

Thanh bình đón hoa sớm

Tượng Martin L. King

Nụ anh đào sắp nở

Bên hồ Tidal Basin

“Bút chì” đang đợi hoa?

Hoa đầu mùa

Washington D.C trở thành thủ đô của Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ từ ngày 16.7.1790; cùng thời gian xây thành Gia Định và chợ Bến Thành ở Việt Nam. Washington D.C có tên đầy đủ là Washington District of Columbia (Washington là tên tổng thống đầu tiên của nước Mỹ, 1732-1799). Nằm cạnh dòng Potomac và hai phụ lưu là Anacostia và Rock; thành phố có diện tích 177km2 (bằng 1/19 thủ đô Hà Nội), dân số gần 600.000 người.

Tòa nhà Quốc Hội Mỹ

Khác với Hà Nội, Washington D.C được quy hoạch chặt chẽ ngay từ lúc thành lập, theo thiết kế của Pierre Charles L’Enfant – một kỹ sư, kiến trúc sư, nhà quy hoạch đô thị lừng danh người Pháp (1754-1825). Khác hẳn nhiều thành phố nổi tiếng của Mỹ và thế giới, Washington D.C không có nhà cao tầng. Từ năm 1910 có quy định, tất cả các công trình ở thủ đô không được cao quá 88m (độ cao của tòa nhà Quốc hội – điện Capitol). Sau đó luật còn buộc các tòa nhà chỉ được phép cao bằng độ rộng của đường phố bên cạnh cộng thêm 6,1 m. Có người gọi đùa đây là “thành phố lùn”, bởi các tòa nhà thấp và tiện lợi, đường phố sáng sủa và thoáng khí, hoàn toàn đối lập với New York. Thành phố được chia thành 4 khu: Tây Bắc (NW), Đông Bắc (NE), Đông Nam (SE) và Tây Nam (SW), lấy điện Capitol làm trung tâm. Các đường phố trục đông – tây bắt đầu bằng chữ cái. Các đường phố trục bắc – nam bắt đầu bằng số, cộng với hướng (khu). Các con đường từ trung tâm đều mang tên 50 tiểu bang và các vùng lãnh thổ, lãnh hải. Nghe tên đường là có thể định vị và định hướng được.

Có lẽ đây là thành phố và là thủ đô duy nhất trên thế giới có dân số ngày càng giảm! Đa phần viên chức làm việc tại thủ đô đều có nhà ở vùng phụ cận, thuộc bang Maryland và Virginia. Đi xa một chút, nhà cửa thoáng mát, giá cả lại vừa phải nên chẳng cần vận động hay kêu gọi, dân cứ tự động rời thủ đô đắt đỏ. Đường phố ở Mỹ thênh thang, 5-7 làn xe, đi xe riêng hay các phương tiện giao thông công cộng đều tốt, 100km chỉ mất trên dưới 1 giờ nên dại gì chen chúc ở thủ đô. Cũng thời lượng đó ở Hà Nội và Sài Gòn chỉ di chuyển được hơn 15km. Nhưng điều ngạc nhiên là ở đây số tội phạm và các vụ bạo động lại đứng đầu nước Mỹ. Chính phủ Liên bang và cảnh sát Mỹ đã trấn áp quyết liệt để giảm bớt tiếng xấu cho thủ đô. Thủ đô chủ yếu dành cho các cơ quan công quyền và khách du lịch nên buổi tối thường khá vắng vẻ. Tỷ lệ người Mỹ gốc Phi và người da màu ở đây cao nhất nước.

Đến Washington D.C lý tưởng nhất là cuối tháng ba đến đầu tháng tư -mùa lễ hội hoa anh đào. Có khoảng 4.000 cây anh đào gồm 17 loại khác nhau quanh hồ Tidal, dọc sông Potomac, quanh tượng đài Washington… Ngày đẹp nhất trong mùa được gọi là Peak Blossom Date. Hằng năm có khoảng 2 triệu du khách đến thưởng ngoạn loại hoa của xứ sở mặt trời mọc. Lễ hội có hàng chục sự kiện vui chơi giải trí mà tâm điểm là lễ rước kiệu hoa tưng bừng trên đại lộ Constitution. Hội thi đoán ngày hoa nở rộ dành cho du khách và những người chăm sóc hoa rất hào hứng. Loài hoa xinh đẹp này là món quà hữu nghị của thị trưởng Tokyo – Yukio Ozaki tặng nhân dân Washington D.C vào năm 1912. Từ đó đến nay, loài hoa hữu nghị luôn thắm đẹp đất trời thủ đô nước Mỹ, kể cả những tháng năm đen tối của thế chiến II, khi Mỹ – Nhật là hai phe đối đầu sống chết. Chợt nhớ về lễ hội hoa anh đào ở Hà Nội năm nào. Cả trăm người bảo vệ, hoa vẫn bị ngắt bẻ xác xơ…

Tháp tưởng niệm tổng thống Washington (tháp bút chì)

Thành phố có nhiều kiến trúc đẹp. 6/10 tòa nhà trong danh sách “kiến trúc được yêu thích nhất” của Viện Kiến trúc sư Mỹ thuộc về thủ đô. Đó là tòa Bạch ốc (Nhà Trắng), Thánh đường Quốc gia, Nhà tưởng niệm Thomas Jefferson (1743-1826, Tổng thống thứ 3), Tòa nhà Quốc hội, Nhà tưởng niệm Abraham Lincoln (1809 -1865, Tổng thống thứ 16), Đài tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam. Đến Washington, D.C. nhất định phải ghé công viên quốc gia Nation Mall để có cái nhìn tổng quan về lịch sử nước Mỹ – cả vinh quang và cay đắng. Đây cũng là nơi diễn ra nhiều sự kiện quan trọng như: lễ tuyên thệ nhậm chức tổng thống, lễ Quốc khánh và bắn pháo hoa, lễ hội hoa anh đào… Tại đây, 48 năm trước, mục sư Martin Luther King (1929 -1968) nhà cách mạng dân quyền gốc Phi – giải thưởng Nobel Hòa bình 1964 đã đọc bài diễn văn tuyệt vời “Tôi có một giấc mơ” tại cuộc diễu hành của hơn 250.000 người ủng hộ. Các cuộc biểu tình chống chiến tranh Việt Nam, chiến tranh Iraq… cũng diễn ra tại “quảng trường hòa bình” này. Có thể nhìn thấy từ rất xa, tháp Washington như chiếc bút chì khổng lồ, sừng sững giữa trời xanh. Tháp cao 169,29 m – là công trình cao nhất thế giới thời đó, được xây từ năm 1848, đến 1884 mới hoàn thành. Du khách có thể đi thang máy lên chóp tháp để ngắm toàn cảnh thủ đô. Cũng không nên bỏ qua Viện Smithsonian – khu phức hợp lớn nhất thế giới với hàng chục bảo tàng đang lưu giữ hàng chục triệu hiện vật. Các bảo tàng quốc gia như: Lịch sử tự nhiên, Không gian và Hàng không (có các phi thuyền Apollo), Nghệ thuật châu Phi, Lịch sử nước Mỹ, Nghệ thuật nước Mỹ, Thổ dân Mỹ… cùng nhiều bảo tàng tư nhân chuyên biệt và độc đáo luôn thu hút du khách.

Nhà trắng

Nhà Trắng nổi tiếng được mọi người biết đến là nơi ở và làm việc của các đời tổng thống Mỹ. Tòa nhà làm bằng đá sa thạch theo phong cách tân cổ điển, sơn màu trắng. Khởi công từ 1792 và hoàn thành năm 1800, tòa nhà gồm 6 tầng với 132 phòng, có hồ bơi, rạp chiếu phim, sân tennis, đường băng bowling, đường chạy… với tổng diện tích sàn là 5.100m2 trong khuôn viên cực đẹp rộng 7 ha. Bề ngoài tòa nhà có vẻ giản đơn vì phần lớn cấu trúc đều xây chìm dưới mặt đất. Du khách chỉ có thể đứng từ xa chụp hình. Tòa nhà Quốc hội – điện Capitol là kiến trúc tiêu biểu của nước Mỹ, xây dựng từ năm 1793 -1800. Trên đỉnh chóp hình mái vòm đứng có tượng một người phụ nữ cầm gươm, gọi là tượng Tự do. Đây là tượng cao nhất ở Washington D.C với hàm ý không có gì cao quý hơn tự do. Buổi tối, điện Capitol lộng lẫy sắc màu. Du khách có thể xếp hàng vào tham quan và có thêm nhiều phát hiện lý thú. Ngũ giác đài – Lầu Năm Góc là cơ quan đầu não của Bộ Quốc phòng Mỹ. Công trình được hoàn thành vào năm 1943. Tòa nhà có nhiều số 5: 5 cạnh (ngũ giác), mỗi cạnh 5 dãy nhà, mỗi dãy nhà cao 5 tầng (không kể các tầng hầm). Người ta còn tính: vụ khủng bố 11.9.2001 vào Lầu Năm Góc làm 125 người thiệt mạng (125=5x5x5), trong đó có 55 binh sĩ (!). Washington D.C có sứ quán của 173 quốc gia. Đại lộ Massachusetts được gọi là Embassy Road vì có tới 57 sứ quán. Đây cũng là nơi đặt tổng hành dinh của Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ quốc tế… cùng nhiều tổ chức khác.

Nguyễn Văn Mỹ