Chưa đi Mỹ thì thấy nước này chẳng ra cái gì. Đi rồi cũng thấy nó chẳng ra cái gì nếu chỉ đến shopping mall hay ngồi trong hội thảo ngủ gật vì trái giờ. Nhưng ở lâu lâu hay đi lại nhiều lần cũng thấy Mỹ cũng có “cái gì” đó cho mình tìm hiểu. Chả thế mà cả thế giới đều mong đạt được “Giấc mơ Mỹ”. Chả nhẽ thiên hạ ngố cả hay sao phí tiền, phí công đến với nước Mỹ?

Đôi điều về Washington DC

Cảm giác ban đầu, thủ đô Mỹ bé tý. Cắt của Virginia (cô gái còn trinh) một ít, bên Maryland (miếng đất của nàng Mary) một ít, tạo thành cái hình vuông 10 miles x 10 miles (16km x 16km). Ở giữa có hai con sông Potomac và Anacosta chạy qua. Nhưng hiện nay phần Virginia có Arlington bị cắt về Virginia, nên DC là thủ đô từ vuông thành…méo. Được thành lập ngày 16-7-1790, DC hiện có khoảng 632 ngàn dân. Vào ngày làm việc có khoảng gần 1 triệu người đi từ Virginia và Maryland vào thủ đô làm việc.

National Mall.

DC có một đại biểu ở Hạ viện (Quốc hội) nhưng không có quyền bầu (bù nhìn) và không có đại diện ở Thượng viện. Các tiểu bang khác có thể đưa ra luật riêng của mình nhưng riêng DC thì luật sở tại có thể bị Quốc hội liên bang xóa bỏ nếu thấy trái tai. Washington DC – District of Columbia tương đương với một tỉnh. Columbia là tên cúng cơm của nước Hoa Kỳ, mang tính sử thi, kiểu Lạc Việt, Âu Cơ bên ta. Columbia là tên của phái nữ, sau này thành biểu tượng Thần tự do của nước Mỹ. Viết tới đây bạn đọc sẽ hiểu tại sao tượng thần Tự do lại là nữ mà không phải là nam. Bên Mỹ trọng nữ hơn nam.

Trung tâm Washington DC có National Mall dài khoảng 3km, rộng gần 1km, một đầu là Capitol Hill (Quốc hội), ở giữa là cái bút chì (Washington Monument), đầu kia là nhà tưởng niệm Lincoln. Bên cạnh bút chì là Nhà Trắng, phía kia là hồ Tidal Basin có hoa anh đào Nhật nổi tiếng, nhà tưởng niệm Jefferson và tượng Martin L. King. Trong Mall có tượng đài chiến tranh từ Triều Tiên đến VN, từ thế giới thứ 2. Có vài chỗ đủ cho thế chiến thứ 3 và sau đó nữa. Giữa là một sân cỏ khổng lồ có thể chứa vài triệu người, hai bên là hệ thống bảo tàng Smithsonian miễn phí. Hai bên “sân cỏ” là hai phố Constitution (Hiến pháp) và Independence (Độc lập), bao hàm những gì diễn ra ở National Mall là do hiến pháp và sự độc lập Hoa Kỳ mang lại.

Phố FIRST

Nối giữa Nhà Trắng và Capitol Hill là đại lộ Pennsylvania, tên một bang. Vào ngày nhậm chức thì Tổng thống sau khi tuyên thệ đi xe thẳng từ nhà Quốc hội về Nhà Trắng. Còn Tổng thống hết nhiệm kỳ thì đi từ Nhà Trắng lần cuối ra Capitol Hill dự lễ chém gió của ông chủ mới và đi trực thăng số 1 về quê đuổi gà.

Hệ thống tên phố của DC 

Đi quanh Capitol Hill thấy phố 2 SW, một lúc sau thấy 2 NW, rồi 2 NE và cả 2 SE. Ngó sang thấy C SW, C NW, D NE, E SE… Phố với chả phường, toàn chữ với số ABCDEF…W, 1,2, 3,4 …100. Đang đi ở phố M sang phố K (cờ) lại thấy L, đang ở phố L (lờ) lại thấy phố D (dê), rồi loanh quanh thấy phố C, vài bước nhìn thấy B, nghe như phố bướm và chim. Nước Mỹ đúng là vô hồn, nhạt từ cái tên phố. Anh nào không sang Mỹ thì phán Mỹ chẳng là cái gì cũng phải thôi. Dễ đến chục năm mình mới tạm quen. Hóa ra tên phố có qui định (convention) hẳn hoi.

Lấy tòa nhà Quốc hội làm trung tâm, các phố được đánh số thứ tự 1, 2, 3, theo hướng Đông – Tây và vần chữ cái A, B, C từ Nam lên Bắc. Các đường chéo là tên các bang đặt cho các đại lộ chính của thủ đô. Washington DC được chia từ tâm Capitol Hill thành 4 phần (NW north-west tây bắc – NE north-east đông-bắc – SW south-west tây nam – SE south east đông nam).

DC được chia thành 4 khu

Quyền lực nhất nước Mỹ là Capitol Hill được mang phố số 1 (First). Obama ở giữa phố 17 và 16 dù là tổng thống. Mỗi phố có chữ số hoặc chữ cái đều kèm theo góc nào của DC là NW, NE, SW hay SE – tây bắc, đông bắc, tây nam hoặc đông nam. Địa chỉ 1200 4NE là số nhà 1200 trên phố số 4, phía đông bắc Capitol Hill. 1240 4SE là nhà số 1240 trên đường 4 ở phía đông nam của nhà Quốc hội.  Vì DC không mở rộng nên đến thời điểm hiện tại phố 63 là phố có số lớn nhất và số thì có thể lên tới hàng triệu nên không sợ hết tên phố.

Vì chỉ có 24 chữ cái từ A-W, bỏ qua chữ J vì hay nhầm với G khi phát âm trong tiếng Anh, nên số phố mang tên chữ cái sẽ hết rất nhanh. Phố W là tên phố cuối cùng trong bảng chữ cái. Phố tiếp theo sẽ được phép đặt tên người mang hai nguyên âm, cũng thứ tự từ A đến W. Ví dụ, sau phố W sẽ là Adams street – có hai chữ A. Sau Adams có thể là Arden (A và E) là những tên người khá phổ biến ở Mỹ.

Góc phố DC

Khi hết tên có hai nguyên âm thì cho phép 3 nguyên âm. Ví dụ Allison (A, I, O) street sẽ là phố tiếp theo của phố Webster (E, E). Allison, Adams, Arden thì có cả triệu người mang tên này. Sang Mỹ cứ lấy tên là Adams, Andrew thì chắc chắn đi vào lịch sử Hoa Kỳ, chẳng cần là ông lớn bà tướng gì cũng được một phố mang tên. Do dân, vì dân cũng là thế này chăng? Đặt tên phố kiểu Mỹ thì vô hồn nhưng khoa học. Ở New York hay Maryland, vùng Atlanta, đâu đâu cũng bắt chước nhau.

Du khách đang đứng ở phố L cắt với đường 18 thì hiểu rằng muốn đi tới C đường 20 phải bằng cách nào. Từ Adams đến Webster đi bộ hay dùng taxi. Có lẽ người Mỹ thực dụng. Họ hạn chế dùng tên các vĩ nhân hay người nổi tiếng cho các tên phố hay đại lộ. Bởi một lẽ đơn giản, họ tránh những mầu sắc chính trị trên đường phố và muốn tên phố đã đặt là không làm lại biển một lần nào nữa. Hôm nay lịch sử cho rằng anh Adams có công với nước nên cố tìm bằng được một phố để đặt tên. Bao nhiêu giấy tờ, địa chỉ, hộ khẩu, sổ đỏ, CMT… đều liên quan đến phố đó. Chục năm sau, đám con cháu phát hiện Adams là kẻ cắp tầm quốc gia, thế là tên bị xóa. Tên bị xóa kéo theo bao hệ lụy về thông tin có mang tên phố đó. Thay lại địa chỉ, thay lại CMT, đổi trên bưu điện hay cơ sở dữ liệu, làm lại sổ đỏ. Đâu phải câu chuyện đổi tên là xong.

Hiệu Minh.

Washington D.C trở thành thủ đô của Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ từ ngày 16.7.1790; cùng thời gian xây thành Gia Định và chợ Bến Thành ở Việt Nam. Washington D.C có tên đầy đủ là Washington District of Columbia (Washington là tên tổng thống đầu tiên của nước Mỹ, 1732-1799). Nằm cạnh dòng Potomac và hai phụ lưu là Anacostia và Rock; thành phố có diện tích 177km2 (bằng 1/19 thủ đô Hà Nội), dân số gần 600.000 người.

Tòa nhà Quốc Hội Mỹ

Khác với Hà Nội, Washington D.C được quy hoạch chặt chẽ ngay từ lúc thành lập, theo thiết kế của Pierre Charles L’Enfant – một kỹ sư, kiến trúc sư, nhà quy hoạch đô thị lừng danh người Pháp (1754-1825). Khác hẳn nhiều thành phố nổi tiếng của Mỹ và thế giới, Washington D.C không có nhà cao tầng. Từ năm 1910 có quy định, tất cả các công trình ở thủ đô không được cao quá 88m (độ cao của tòa nhà Quốc hội – điện Capitol). Sau đó luật còn buộc các tòa nhà chỉ được phép cao bằng độ rộng của đường phố bên cạnh cộng thêm 6,1 m. Có người gọi đùa đây là “thành phố lùn”, bởi các tòa nhà thấp và tiện lợi, đường phố sáng sủa và thoáng khí, hoàn toàn đối lập với New York. Thành phố được chia thành 4 khu: Tây Bắc (NW), Đông Bắc (NE), Đông Nam (SE) và Tây Nam (SW), lấy điện Capitol làm trung tâm. Các đường phố trục đông – tây bắt đầu bằng chữ cái. Các đường phố trục bắc – nam bắt đầu bằng số, cộng với hướng (khu). Các con đường từ trung tâm đều mang tên 50 tiểu bang và các vùng lãnh thổ, lãnh hải. Nghe tên đường là có thể định vị và định hướng được.

Có lẽ đây là thành phố và là thủ đô duy nhất trên thế giới có dân số ngày càng giảm! Đa phần viên chức làm việc tại thủ đô đều có nhà ở vùng phụ cận, thuộc bang Maryland và Virginia. Đi xa một chút, nhà cửa thoáng mát, giá cả lại vừa phải nên chẳng cần vận động hay kêu gọi, dân cứ tự động rời thủ đô đắt đỏ. Đường phố ở Mỹ thênh thang, 5-7 làn xe, đi xe riêng hay các phương tiện giao thông công cộng đều tốt, 100km chỉ mất trên dưới 1 giờ nên dại gì chen chúc ở thủ đô. Cũng thời lượng đó ở Hà Nội và Sài Gòn chỉ di chuyển được hơn 15km. Nhưng điều ngạc nhiên là ở đây số tội phạm và các vụ bạo động lại đứng đầu nước Mỹ. Chính phủ Liên bang và cảnh sát Mỹ đã trấn áp quyết liệt để giảm bớt tiếng xấu cho thủ đô. Thủ đô chủ yếu dành cho các cơ quan công quyền và khách du lịch nên buổi tối thường khá vắng vẻ. Tỷ lệ người Mỹ gốc Phi và người da màu ở đây cao nhất nước.

Đến Washington D.C lý tưởng nhất là cuối tháng ba đến đầu tháng tư -mùa lễ hội hoa anh đào. Có khoảng 4.000 cây anh đào gồm 17 loại khác nhau quanh hồ Tidal, dọc sông Potomac, quanh tượng đài Washington… Ngày đẹp nhất trong mùa được gọi là Peak Blossom Date. Hằng năm có khoảng 2 triệu du khách đến thưởng ngoạn loại hoa của xứ sở mặt trời mọc. Lễ hội có hàng chục sự kiện vui chơi giải trí mà tâm điểm là lễ rước kiệu hoa tưng bừng trên đại lộ Constitution. Hội thi đoán ngày hoa nở rộ dành cho du khách và những người chăm sóc hoa rất hào hứng. Loài hoa xinh đẹp này là món quà hữu nghị của thị trưởng Tokyo – Yukio Ozaki tặng nhân dân Washington D.C vào năm 1912. Từ đó đến nay, loài hoa hữu nghị luôn thắm đẹp đất trời thủ đô nước Mỹ, kể cả những tháng năm đen tối của thế chiến II, khi Mỹ – Nhật là hai phe đối đầu sống chết. Chợt nhớ về lễ hội hoa anh đào ở Hà Nội năm nào. Cả trăm người bảo vệ, hoa vẫn bị ngắt bẻ xác xơ…

Tháp tưởng niệm tổng thống Washington (tháp bút chì)

Thành phố có nhiều kiến trúc đẹp. 6/10 tòa nhà trong danh sách “kiến trúc được yêu thích nhất” của Viện Kiến trúc sư Mỹ thuộc về thủ đô. Đó là tòa Bạch ốc (Nhà Trắng), Thánh đường Quốc gia, Nhà tưởng niệm Thomas Jefferson (1743-1826, Tổng thống thứ 3), Tòa nhà Quốc hội, Nhà tưởng niệm Abraham Lincoln (1809 -1865, Tổng thống thứ 16), Đài tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam. Đến Washington, D.C. nhất định phải ghé công viên quốc gia Nation Mall để có cái nhìn tổng quan về lịch sử nước Mỹ – cả vinh quang và cay đắng. Đây cũng là nơi diễn ra nhiều sự kiện quan trọng như: lễ tuyên thệ nhậm chức tổng thống, lễ Quốc khánh và bắn pháo hoa, lễ hội hoa anh đào… Tại đây, 48 năm trước, mục sư Martin Luther King (1929 -1968) nhà cách mạng dân quyền gốc Phi – giải thưởng Nobel Hòa bình 1964 đã đọc bài diễn văn tuyệt vời “Tôi có một giấc mơ” tại cuộc diễu hành của hơn 250.000 người ủng hộ. Các cuộc biểu tình chống chiến tranh Việt Nam, chiến tranh Iraq… cũng diễn ra tại “quảng trường hòa bình” này. Có thể nhìn thấy từ rất xa, tháp Washington như chiếc bút chì khổng lồ, sừng sững giữa trời xanh. Tháp cao 169,29 m – là công trình cao nhất thế giới thời đó, được xây từ năm 1848, đến 1884 mới hoàn thành. Du khách có thể đi thang máy lên chóp tháp để ngắm toàn cảnh thủ đô. Cũng không nên bỏ qua Viện Smithsonian – khu phức hợp lớn nhất thế giới với hàng chục bảo tàng đang lưu giữ hàng chục triệu hiện vật. Các bảo tàng quốc gia như: Lịch sử tự nhiên, Không gian và Hàng không (có các phi thuyền Apollo), Nghệ thuật châu Phi, Lịch sử nước Mỹ, Nghệ thuật nước Mỹ, Thổ dân Mỹ… cùng nhiều bảo tàng tư nhân chuyên biệt và độc đáo luôn thu hút du khách.

Nhà trắng

Nhà Trắng nổi tiếng được mọi người biết đến là nơi ở và làm việc của các đời tổng thống Mỹ. Tòa nhà làm bằng đá sa thạch theo phong cách tân cổ điển, sơn màu trắng. Khởi công từ 1792 và hoàn thành năm 1800, tòa nhà gồm 6 tầng với 132 phòng, có hồ bơi, rạp chiếu phim, sân tennis, đường băng bowling, đường chạy… với tổng diện tích sàn là 5.100m2 trong khuôn viên cực đẹp rộng 7 ha. Bề ngoài tòa nhà có vẻ giản đơn vì phần lớn cấu trúc đều xây chìm dưới mặt đất. Du khách chỉ có thể đứng từ xa chụp hình. Tòa nhà Quốc hội – điện Capitol là kiến trúc tiêu biểu của nước Mỹ, xây dựng từ năm 1793 -1800. Trên đỉnh chóp hình mái vòm đứng có tượng một người phụ nữ cầm gươm, gọi là tượng Tự do. Đây là tượng cao nhất ở Washington D.C với hàm ý không có gì cao quý hơn tự do. Buổi tối, điện Capitol lộng lẫy sắc màu. Du khách có thể xếp hàng vào tham quan và có thêm nhiều phát hiện lý thú. Ngũ giác đài – Lầu Năm Góc là cơ quan đầu não của Bộ Quốc phòng Mỹ. Công trình được hoàn thành vào năm 1943. Tòa nhà có nhiều số 5: 5 cạnh (ngũ giác), mỗi cạnh 5 dãy nhà, mỗi dãy nhà cao 5 tầng (không kể các tầng hầm). Người ta còn tính: vụ khủng bố 11.9.2001 vào Lầu Năm Góc làm 125 người thiệt mạng (125=5x5x5), trong đó có 55 binh sĩ (!). Washington D.C có sứ quán của 173 quốc gia. Đại lộ Massachusetts được gọi là Embassy Road vì có tới 57 sứ quán. Đây cũng là nơi đặt tổng hành dinh của Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ quốc tế… cùng nhiều tổ chức khác.

Nguyễn Văn Mỹ

Tại Washington DC những cây hoa anh đào đang nở rộ, thu hút nhiều người tới tham quan. Theo dự báo từ ngày 20 – 23/3 là thời điểm hoa anh đào nở rộ.

Một người phụ nữ chụp hình ảnh của cây hoa anh đào bắt đầu nở rộ tại Washington

Một cô gái đứng bên dưới cây đào và cây hoa anh đào bắt đầu nở rộ

Người phụ nữ chơi đùa với đứa con của mình bên dưới cây hoa anh đào

Mọi người chụp ảnh dưới cây hoa bên dòng sông Potomac

Người phụ nữ dạo xe trên con đường đầy hoa

Những cây hoa anh đào nằm nên dòng sông Potomac

Những người du lịch đi ngắm cảnh

Theo Xinhua