Sự kiện có bốn thanh niên gốc Việt trong khoảng 1,000 sinh viên sĩ quan vừa tốt nghiệp Học Viện Quân Sự West Point vào cuối Tháng Năm mới đây là niềm hãnh diện không chỉ của những tân Thiếu Úy trẻ này và gia đình, mà còn của cả cộng đồng người Việt.

Thiếu úy Phillip Lê Hoàng Phú, dân cư quận Cam, cùng thân phụ là ông Lê Thiện Phước đến thăm tòa soạn nhật báo Người Việt, và kể lại thời gian được đào luyện tại Học Viện Quân Sự uy tín nhất của Hoa Kỳ, nếu không muốn nói của thế giới. Phú nói chuyện bằng tiếng Việt khá lưu loát, dù cho biết “sau 4 năm học tập đã quên bớt” vì hoàn toàn không có dịp sử dụng tiếng Việt tại trường.

Bốn thanh niên gốc Việt ưu tú này là Phillip Lê Hoàng Phú, Jonny Nguyễn, Vincarlo Nguyễn và Amanda Nguyễn.

Nhớ lại thời gian huấn nhục (Cadet Basic Training), lúc chân ướt chân ráo mới vào trường, Phú thổ lộ rằng “cũng có lúc mệt mỏi và nản lòng” nhưng với quyết tâm, bốn năm gian khổ rồi cũng vượt qua được. Giờ đây Phú đang chuẩn bị đến căn cứ Fort Hood ở Texas, để phục vụ quân đội Hoa Kỳ, trong lãnh vực phòng không (air defense artillery).

Trong khi con nói, người cha, trong chiếc áo polo màu xanh nhạt, túi áo thêu hàng chữ “West Point Dad” hồi tưởng lại buổi lễ ra trường hôm 28 Tháng Năm vừa rồi. Hôm ấy, khi các sinh viên sĩ quan, trong bộ quân phục xám nhất loạt đứng dậy, lớn tiếng reo hò và tung một rừng nón trắng lên làm kín không gian, đánh dấu buổi lễ tốt nghiệp tại West Point chính thức chấm dứt, ông Phước là một trong những bậc phụ huynh theo dõi con em mình ở những hàng ghế phía dưới.

Ông kể lại cảm tưởng, ánh mắt vẫn còn lóng lánh niềm vui xen lẫn cảm động: “Ngày lễ ra trường, khi các cháu tung nón trắng lên, chúng tôi thực sự xúc động, thấy con mình đã đi qua được chặng đường dài, một chặng đường mà tôi nghĩ không phải là dễ cho bất cứ một em nào.” Rồi quay sang nhìn người con trai thân yêu, ông Phước bày tỏ: “Cũng như ba nói với con đó, ba rất hãnh diện và hy vọng sau này con sẽ là một công dân tốt để giúp đỡ cho xã hội và cho đất nước.” Thiếu Úy Lê Hoàng Phú im lặng nhìn cha bằng đôi mắt biết ơn.

Ước mơ của cậu bé 9 tuổi

Chặng đường vừa đi với người thiếu úy trẻ vừa tốt nghiệp rất dài, khởi đầu từ thuở Phú còn là một cậu bé khoảng chín, mười tuổi. Phú tâm sự: “Từ lớp 4 Phú đã muốn vào học trường sĩ quan quân đội, nhưng giữ trong lòng thôi, chưa dám nói với cha mẹ.” Trả lời câu hỏi tại sao lại chọn một sự nghiệp quân sự, và tại sao lại muốn vào trường West Point, Phú cho biết “muốn phụng sự đất nước” sau khi ra trường trung học, lại “muốn là một sĩ quan quân đội,” cho nên thấy cách hay nhất là xin vào Học Viện Quân Sự West Point, vì đây là trường đào tạo cho sĩ quan quân đội Hoa Kỳ nổi tiếng nhất.

Ông Phước cho biết “khá ngạc nhiên” khi Phú cho gia đình biết muốn vào trường West Point. Ông nói: “Tôi không ở trong quân ngũ, mà ở nhà chúng tôi không cho các con chơi súng, nên khi biết con muốn gia nhập quân đội Hoa Kỳ, gia đình chúng tôi cũng rất do dự, bởi vì mình từng sống trong một xứ Việt Nam chiến tranh lâu dài.”

Ông thổ lộ: “Lúc đó chúng tôi thực sự lo lắng, bận tâm rất nhiều, và cũng giải thích cho con những điều lợi, điều hại, vì chiến tranh có thể tạo ra sự mất mát tổn hại rất nhiều cho gia đình, cho xứ sở. Nhưng sau khi phân tích kỹ và tìm hiểu thì chúng tôi ủng hộ ước muốn của cháu, vì cha mẹ thì luôn luôn thương con, thấy con mình thích gì thì mình phải hỗ trợ nó. Vả lại mục đích của nó cũng cao cả, mình là người Việt Nam ở đây, cũng muốn đền đáp cho cái xứ sở cưu mang mình.”

Vấn đề là điều Phú chọn khó quá! Học Viện Quân Sự West Point nổi tiếng là một trong những đại học có điều kiện tuyển sinh khó nhất, với tỉ lệ học sinh được nhận chỉ khoảng 9%. Ôn lại thời gian được tuyển vào, Phú nói: “Mỗi tiểu bang được chia thành nhiều địa hạt, hồi đó Phú tự vào website của ông Ed Royce, tìm cách liên lạc để nhờ ông ấy giới thiệu” và khoe được cha “hỗ trợ và theo dõi từng bước.”

Phú kể: “Hồi đó Phú không được gặp trực tiếp ông Ed Royce, chỉ được văn phòng ông giúp thủ tục, rồi trường West Point gửi 3 sĩ quan đến để phỏng vấn. Họ hỏi những câu như mấy năm qua Phú đã làm những gì để phục vụ cộng đồng, Phú đã học được vai trò lãnh đạo trong tổ chức nào?” Và kết luận: “Rất may hồi nhỏ Phú đi Hướng Ðạo nên quen sinh hoạt cộng đồng, mà cũng chơi thể thao nữa.”

Thiếu Úy Phillip Lê Hoàng Phú (thứ hai từ phải) cùng cha (trái), mẹ và anh trai chụp hình lưu niệm sau lễ ra trường

Hỗ trợ của gia đình

Sự may mắn của Phú bắt nguồn từ việc được gia đình chuẩn bị cho từ tấm bé. Phú đã được cha mẹ sắm cho túi hành trang đầy đủ nhất khi cho tham dự sinh hoạt hướng đạo ở liên đoàn Chi Lăng, rồi sau đó theo học những lớp về leadership trong sinh hoạt cộng đồng do Hội Hồng Thập Tự tổ chức.

Chia sẻ kinh nghiệm của mình, ông Phước nói: “Muốn vào học West Point các cháu phải có sự chuẩn bị từ nhỏ, không phải cứ học giỏi rồi nộp đơn mà các em được nhận vào ngay đâu, phải có tài lãnh đạo, và từ nhỏ Phú đã học được điều này trong các sinh hoạt cộng đồng.” Sự hỗ trợ này vẫn tiếp tục trong thời gian Phú được huấn luyện tại West Point. Ông Phước cho biết trong suốt thời gian Phú theo học cả gia đình ai cũng theo sát và ủng hộ.

“Mặc dù một năm Phú có một vài kỳ nghỉ thôi, trong những kỳ nghỉ đó chúng tôi luôn luôn ở bên nó, ngay cả những sinh hoạt của trường, mỗi năm có sinh hoạt ở tận New York chúng tôi cũng bay ráng tới, để mà chia xẻ an ủi con trong “nỗi buồn xa xứ,” khuyến khích con khi nó nản lòng.”

Học Viện Quân Sự West Point

Học Viện Quân Sự West Point (United States Military Academy at West Point), gọi tắt là trường võ bị sĩ quan West Point, hay West Point, là học viện quân sự cổ kính và uy tín nhất của Hoa Kỳ, nơi từng đào tạo ra hai vị tổng thống (Grant và Eisenhower), cùng những vị tướng lừng danh của nước này, như Patton, MacArthur, và nhiều lãnh đạo cấp cao trên thế giới.

Nằm bên bờ sông Hudson, tại West Point, gần thành phố New York, West Point tọa lạc trên một khuôn viên rộng rãi khoảng 65 km vuông. Với chương trình học 4 năm, hàng năm West Point đào tạo khoảng 1,000 sĩ quan với cấp bậc thiếu úy cho quân đội Hoa Kỳ. Theo website của trường, số sinh viên toàn trường trung bình mỗi niên khóa khoảng 4,600 và tỷ số học sinh cho mỗi giáo sư là 8. Toàn trường có khoảng 60 sinh viên sĩ quan quốc tế cho tất cả các cấp lớp.

Ðể được tuyển vào West Point, ngoài điểm trung bình cao khi tốt nghiệp trung học, cũng như điểm thi SAT, sinh viên nộp đơn phải qua một cuộc sát hạch sức khỏe, phải chứng tỏ có tinh thần phục vụ, có tài lãnh đạo, và quan trọng nhất là phải được một dân biểu hay thượng nghị sĩ, thậm chí phó tổng thống hay tổng thống giới thiệu, phải qua mấy cuộc phỏng vấn, và phải nộp ba bài luận.

Sau khi được tuyển, các sinh viên sĩ quan tại West Point được đào tạo hoàn toàn miễn phí, ăn ở và bảo hiểm sức khỏe cũng miễn phí, và mỗi tháng được nhận một số lương khoảng $900 đô la trong thời gian theo học. Khi ra trường, phục vụ trong quân đội với lương cao bằng những người có học vấn tương đương. Thống kê cho biết để đào tạo được một sĩ quan tại West Point, chính phủ Hoa Kỳ tốn khoảng $450,000 Mỹ kim.

Với mục đích đào tạo được các lớp sĩ quan “văn võ song toàn,” chương trình huấn luyện của West Point rất gay go. Phú cho biết ngoài thời gian học văn hóa và chuyên ngành từ tháng Tám đến tháng Năm, mỗi mùa hè, các sinh viên phải vào trại và tham dự những cuộc huấn luyện quân sự.

Dưới đây là lời chia sẻ của một sinh viên West Point trong diễn đàn dành cho học sinh vừa tốt nghiệp trung học so sánh điều kiện vào các đại học nổi tiếng Harvard, Yale, và Princeton với West Point:

“Trung bình sinh viên West Point được ngủ khoảng năm tiếng đồng hồ mỗi đêm – và ngoài việc học văn hóa, còn phải thi hành nhiều nhiệm vụ, tham dự các sự kiện bắt buộc, tập thể thao ít nhất 2 tiếng mỗi ngày. Phải dùng bữa ở trường, trừ bữa ăn tối. Phòng trại (barrack) không phải chỉ là phòng ngủ, nó còn là văn phòng. Giờ làm việc trung bình là từ 5:30 sáng đến 10:30 đêm. Cửa phòng phải để mở từ 7:30 sáng đến 9:30 tối, và trong thời gian này bất cứ ai (cấp trên) cũng có thể vào phòng và xem xét xem các đồ dùng có được sắp xếp theo quy định không. Cuối tuần thường thì phải tham dự các cuộc huấn luyện, và rất ít khi được nghỉ phép.”

Không chỉ “văn võ toàn tài,” sinh viên sĩ quan ở West Point cũng được theo dõi kỹ về hạnh kiểm, đạo đức. Một trong những điều mà các sinh viên ở đây phải thuộc nằm lòng là “Không ăn gian, không nói dối, không lấy của người khác, và không chấp nhận những người vi phạm những điều này.”

Ðược hỏi về ba điều quan trọng nhất đã học được tại West Point, Phú trình bày: “Ba điều đó là sự lãnh đạo, tinh thần đồng đội, và kỷ luật. Mỗi mùa hè các sinh viên phải học tài lãnh đạo bằng cách hướng dẫn một nhóm khoảng 50 người thi hành một sứ mệnh được giao. Nếu muốn hoàn thành nhiệm vụ thì phải biết làm việc chung, để làm việc chung thì phải có kỷ luật và phải có người lãnh đạo.”

Hiện Phú đang chờ đến tiểu bang Oklahoma để được huấn luyện về ngành phòng không khoảng 5 tháng trước khi đến căn cứ Fort Hood Texas, và phục vụ ở đó ít nhất là ba năm trước khi thuyên chuyển đi nơi khác.

Mọi sinh viên theo học tại West Point đều phải cam kết sẽ phục vụ trong quân đội Hoa Kỳ trong thời gian 5 năm, cộng với ba năm trừ bị, nhưng Phú cho biết hy vọng sẽ phục vụ đất nước một thời gian dài hơn thế rất nhiều.

Biết đâu trong tương lai quân đội Hoa Kỳ sẽ có thêm một vị tướng gốc Việt tên là Lê Hoàng Phú?

Hà Giang

Chương trình học từ thiên văn vũ trụ đến cách bắt tay, cách uống rượu vẫn tỉnh táo, cách gấp mùng mền chiếu gối đến tranh luận các tác phẩm của Victor Hugo. Trên thông thiên văn, dưới tường địa chất, giữa thấu nhân tâm.

Ở Mỹ, đi xin việc làm, nếu vào thấy có ứng viên tốt nghiệp trường West Point cùng tham gia thì thôi coi như mình cầm chắc 1 suất rớt. Đi về cho nhanh, khỏi phỏng vấn nữa. Rất đông các CEO của các tập đoàn ở Mỹ tốt nghiệp trường West Point, tỷ lệ CEO trên sinh viên tốt nghiệp ( nhớ là tỷ lệ nhé) cao hơn Harvard, Stanford hay Yale…Ở Mỹ nghe ai nói tao từng học ở West Point, người ta nhìn mình từ trên xuống dưới, như 1 thực thể lạ, một con người hoàn hảo. Không xếp hạng được vì nó không có thể có tiêu chuẩn để xếp.

Vậy West Point là trường gì? Đó chính là học viện quân sự Hoa Kỳ. Điều khá lạ là mặc dù là học viện quân sự, nhưng lại cung cấp các quản trị cao cấp cho nền kinh tế Mỹ và thế giới. Sau 5 năm bắt buộc phải phục vụ trong quân đội, phần lớn các bạn rời bỏ binh nghiệp, học thêm một MBA rồi đi làm cho các tập đoàn. Rồi thăng tiến rất nhanh. Ở West Point, có một slogan là cứ đưa cho tôi một người không phải tâm thần, tôi đều có thể đào tạo thành 1 công dân ưu tú.

Mỗi năm WP chỉ tuyển khoảng 1300 bạn. Và trong 4 năm học, bắt buộc phải loại thải 10%/năm. Tức năm cuối chỉ còn dưới 1000 bạn ra trường. Chương trình học từ thiên văn vũ trụ đến cách bắt tay, cách uống rượu vẫn tỉnh táo, cách gấp mùng mền chiếu gối đến tranh luận các tác phẩm của Victor Hugo. Trên thông thiên văn, dưới tường địa chất, giữa thấu nhân tâm. Tony quen với anh bạn, tốt nghiệp trường WP và đang làm sếp một công ty đa quốc gia ở Singapore, mỗi lần gặp, ảnh kể về trường WP với một thái độ tự hào, mình nghe mà say mê, chiếc nhẫn biểu tượng của cựu sinh viên WP trên tay anh lấp lánh.

Ảnh kể, sinh viên vừa vào trường đã phải bị khủng bố tinh thần. Quan niệm là trụng nước sôi 100 độ rồi đem qua trụng nước đá. Nên sau này, dù có sự cố gì trong đời, họ cũng cảm thấy bình thường, chẳng xi nhê gì. Đầu tiên là họ nhốt sinh viên từng tốp vào trong phòng, sau đó 2h sau thì thả ra, yêu cầu trả lời các câu hỏi như có bao nhiêu bóng đèn trong phòng, bàn ghế màu gì, lúc vào mấy h mấy phút, lúc ra mấy h mấy phút, người ngồi bên trái bạn có đeo đồng hồ không, người bên phải tên gì….Trả lời không được là tự động cuốn gói về nhà. Bài học đầu tiên về ÓC QUAN SÁT, cái quan trọng nhất của một nhà quản trị tài ba. Và n bài học tương tự như vậy. Sau này, ảnh đem các bài học này chế biến lại thành tài liệu dạy sinh viên các đại học khác hay nhân viên thực tập cho tập đoàn, cứ 1 đứa “đoạt giải nhất ngáo ngơ toàn quốc” vào mà chịu học, 6 tháng sau thì lột xác thành 1 người mới hoàn toàn, thành Steve Job luôn. Cái Tony xin tài liệu của ảnh, đem về VN dịch, áp dụng cho hãng của mình và đang biên tập lại cho câu lạc bộ con dượng.

Rõ ràng dấu ấn đào tạo rất quan trọng với người trẻ. Nếu chịu khó và có phương pháp đào tạo đúng, ngây ngô ngáo ngơ vẫn trở thành xuất sắc, vì chúng ta giỏi lắm chỉ sử dụng có 1/10 khả năng của bộ não. Giáo dục Mỹ nói chung là kỹ, vì họ đào tạo là cho nước Mỹ có thể sử dụng, không phải chỉ với mục đích xuất khẩu giáo dục như một số nước khác. Nên với sinh viên ngoại quốc, đầu vào cũng rất khó, phải vượt qua các kỳ thi như Toefl, SAT, GMAT, GRE…tuỳ theo cấp và ngành, còn trường nào không kiểm tra đầu vào, thì trường đó hoặc là diploma mill, hoặc hẻm ai biết tới. Họ cho rằng, việc học viên có được các chứng chỉ này thể hiện sự nghiêm túc trong việc theo đuổi học thuật. Thật ra, các kỳ thi này, so với khả năng của sinh viên VN, thì chẳng là gì, vì để vào đại học VN, kiến thức còn khổng lồ hơn nhiều, khó hơn nhiều. Cũng vì là đào tạo để nước Mỹ có thể sử dụng, nên thời gian cũng lâu hơn, như MBA cũng phải mất 3 năm….so với 12 hay 18 tháng ở một số nước.

Trở lại hạc viện WP lừng danh bên bờ sông Hudson, cách không xa New York, đây là ước mơ của mọi ông bố khi có đứa con ra đời, và muốn nó ” đã mang tiếng ở trong trời đất, phải có danh gì với núi sông”. Đào tạo trở thành công dân có ích, giỏi giang, để thoả chí tang bồng hồ thỉ, vùng vẫy giữa đất trời. Khi 18-30 tuổi, trong lúc đám ngây ngô kia đốt tuổi trẻ trong các quán bar, các quán cà phê, vũ trường, rũ rượi xoã tóc đi ra đi vô vì không biết làm gì, suốt ngày chat chit nhăng cuội, ngủ nhiều hơn học và làm nên đầu óc u u mê mê, nông cạn, cái gì cũng làm biếng, cũng lười…thì các bạn này đã phải vất vả đầu tư trí lực và thể lực. Thư viện WP mở 24/24, ở đó người ta thấy những cái đầu cắm cúi ghi ghi chép chép, những cuốn sách dày cộm phải đọc xong trong một vài ngày. Đọc nhanh và rất nhanh, để sau này đi làm, giấy tờ công văn, đọc nhoay nhoáy để phúc đáp, chứ thể loại thấy chữ nhiều đọc nhức mắt, thì thôi khỏi tuyển dụng. Nó đánh vần 1 công văn đọc xong mất hết cả ngày, năng suất lao động sẽ kém. Trí thức là phải đọc nhanh để làm việc giỏi, mà muốn đọc nhanh thì phải tập luyện.

Kỹ năng thuyết trình, thuyết pháp sao cho người khác nghe mà rụng rời tay chân nằm trong chương trình học. Những bức tường ở WP luôn đông nghẹt học viên đứng nhìn vào đó, tập nói với bức tường, thu âm, nghe đi nghe lại, nói đi nói lại sao cho hay mới thôi.

Dưới trời tuyết lạnh khủng khiếp, họ phải lăn lê bò trườn để tập thể lực. 5h sáng là kẻng đánh thức dậy, tập thể lực bằng các bài tập với cường độ nặng của vận động viên nhà nghề. Tập bơi, đứng nước 5h, ai đuối quá thì vớt lên, coi như rớt. Rồi tập vượt mọi địa hình. Rèn luyện thể lực sao cho mọi điều kiện thời tiết đều phải thích nghi, nóng 45 độ ở châu Phi hay âm 20 độ ở Alaska đều chịu được.

Kỹ năng tồn tại và óc sáng tạo được chú ý đào tạo kỹ. Những lần trong đêm tối, họ bị thả giữa rừng, và tìm cách về lại trường bằng mọi khả năng có thể, nhìn các vì sao trên trời đoán hướng, tìm thức ăn, dựng lều. Kiến thức lãnh đạo phải có và phải nhớ vanh vách. Và có khi đang ngủ say giấc, 2h sáng bị đánh thức dậy để kiểm tra, với các câu hỏi như 10 vị tướng giỏi nhất mọi thời đại là ai, tướng Võ Nguyên Giáp dùng chiến thuật gì trong trận Điện Biên Phủ, nếu bạn là Napoleon, bạn sẽ viết lại lịch sử của Waterloo như thế nào….Không trả lời được, phải đứng ngoài hành lang cả đêm để suy nghĩ. Đào tạo để mỗi WPer có được dáng vóc của một người mẫu, sức khoẻ của một vận động viên Olympic, trí tuệ của một học giả, ăn nói như một thuyết gia, cư xử như một chuyên gia tâm lý….

Khi về già, họ thành lập các hội WPer alumni, đi câu cá bên bờ biển Caribe, đi ngắm hoàng hôn ở Bali, thong dong tự tại, phong lưu tuyệt đỉnh, vì ai cũng có một tuổi trẻ học và làm như điên. Còn có những người đàn ông trên đời, về già rồi, mà vẫn cứ vật lộn mưu sinh, xin tiền vợ, xin tiền con cái, thì cũng có thể họ kém may mắn, nhưng cũng có thể họ đã lãng phí tuổi trẻ một cách vô bổ trong các trò trai gái, ăn chơi đàn đúm, xài tiền của cha mẹ, hay đơn giản là lười nhớt thây. Làm biếng thì sau này phải khổ, thế thôi. Trách ai.

Nhìn các hạc viên WP đánh đàn, nhảy, khiêu vũ, võ thuật, hát, ảo thuật, thám hiểm, vẽ…hay thậm chí tỉ mỉ ngồi cắt tỉa giấy để rèn luyện đôi tay khéo léo, bạn sẽ thấy mình sẽ phải cố gắng thật nhiều. Một ngày chỉ có 24h, là công bằng cho tất cả mọi người. Chúng ta phải ngủ 6-8 tiếng, ai cũng chỉ còn 16h trong ngày. Nên phải chia ra, làm gì, học gì trong quỹ thời gian ít ỏi đó. Một WPer nếu sáng sớm không nộp được bảng mô tả công việc trong ngày ( daily to-do list) cho bạn trưởng nhóm, thì coi như nắm chắc suất cuốn gói về quê. Không có chuyện ngủ dậy và ngày đó không biết mình phải làm gì.

Sinh viên người Việt ở West Point khá đông, nhưng đều là Việt kiều, nữ nhiều hơn nam. Du học sinh quốc tế ở WP một năm chỉ vài ba chục bạn, vì đầu vào khó quá. Con trai cả của thủ tướng Cambodia Hun Sen cũng tốt nghiệp trường này. Bạn mà nhìn thấy cậu này, không mê thì thôi. Đẹp ngời ngời từ ngoại quan đến nhân cách, mạnh mẽ nam tính và thông tuệ, quý phái từ cốt cách đến tinh thần, một nụ cười cũng chứa sự bao dung như trời đất, thật là không có gì có thể so sánh nổi. Sự cố tranh chấp đền Preah vihear với Thái Lan, hai bên quyết không bên nào chịu nhường bên nào, thậm chí đã vang lên tiếng súng. Trước tình hình cấp bách đó, anh nhận nhiệm vụ của tổ quốc và lên đường đi đàm phán với người Thái. Và chỉ với ánh mắt ấm áp và vài câu nói sắc sảo theo phong cách West Point, bên Thái Lan phải xin lỗi và rút quân, nhường lại ngôi đền này cho quê hương Cambodia của anh…