Atlanta là cái tên mà ai đọc tiểu thuyết Cuốn theo chiều gió đều nhớ. Là thủ phủ của tiểu bang Georgia, cách Washington DC khoảng vài giờ bay, dân số khoảng gần nửa triệu người, nếu tính cả vùng lân cận lên tới 5,3 triệu. Năm 1860 dân số khoảng gần 10 ngàn người. Trong nội chiến, Atlanta bị phá tới hai lần và bị đốt cháy gần như toàn bộ. Sau 4 tháng bị bao vây, tướng miền Nam là John Bell Hood đã quyết định rút lui và ra lệnh cho lính tráng đốt phá toàn bộ các tòa nhà chính phủ. Khi tiến vào thành phố ngày 7-9-1864, tướng phương Bắc là William Tecumseh Sherman ra lệnh cho dân chúng sơ tán. Để chuần bị tấn công Savannah, quân miền Bắc đã đốt bằng địa Atlanta, chỉ để lại vài nhà thờ và bệnh viện.

Một góc ở trung tâm Atlanta

Từ tro tàn và đổ nát, sau hơn một thế kỷ, Atlanta trở thành một thành phố nhộn nhịp nhất miền Nam. Gọi New York là thủ đô thế giới, Washington DC là thủ đô Mỹ, thì Atlanta là thủ đô của phương Nam nước Mỹ. Trong thế chiến 2, Atlanta và cả tiểu bang Georgia là nơi sản xuất vũ khí, đạn dược và nhiều nhu yếu phẩm cho đồng minh, nơi có cơ sở quân sự hùng hậu. Ngày nay, B2 tàng hình bay đi yểm trợ cho Afganistan hay Trung Đông đều xuất phát từ Georgia. Đi từ Macon trên cao tốc 75 đã nhìn thấy Midtown hiện lên hoành tráng với các building chọc trời như Chicago, New York hay Los Angles. Tòa nhà Bank of America Plaza cao 312 m, đứng thứ 61 trên thế giới và thứ 9 ở Hoa Kỳ có thể nhìn thấy từ rất xa.  Đây cũng là nút giao thông đường bộ, đường sắt, hàng không nối liền Nam Bắc.  Sân bay quốc tế Hartsfield–Jackson Atlanta nhộn nhịp nhất thế giới kể từ 1998, hàng năm chuyên chở  trên 90 triệu hành khách, tương đương với 250 ngàn mỗi ngày, và khoảng gần một triệu chuyến bay/năm.

Atlanta giầu có đứng thứ 15 trên thế giới, và thứ 6 tại Mỹ, với GDP khoảng 270 tỷ đô la/năm, hơn cả Việt Nam. Thủ phủ Georgia nằm trên cao nguyên, rừng thông bao quanh, khí hậu dễ chịu, không quá lạnh như phương Bắc, không quá nóng như phương Nam. Trung tâm có công viên Olympic 1996, cạnh đó là Coca Cola nổi tiếng, CNN headquarter.

Khu chợ người Việt mang tên Hongkong

Georgia có khoảng 45 ngàn người Việt, riêng Atlanta – Sandy có khoảng 35 ngàn. Dân gốc Việt có cả một khu chợ Hong Kong Center nhộn nhịp chả khác gì Orange County hay Eden của Virginia. Thú vị, chợ Việt đứng tên Tầu. Từ người bán hàng, người mua hàng, mấy anh kiểm tra bill mua sắm, đều nói tiếng Việt. Cửa hàng ăn Nam Phương đông nghịt đúng vào dịp Noel. Xếp hàng cả nửa tiếng mới được ăn, nhưng thưởng thức rồi mới thấy xứng với đồng tiền bát gạo bỏ ra. Ngày 15-12-1939, Atlanta chiếu bộ phim “Cuốn theo chiều gió” tại rạp Loew Grand. Diễn viên phụ da đen béo nhưng vô cùng đáng yêu là Hattie McDaniel, trong vai nanny, được giải Oscar nhưng không được vào nhà hát bởi mầu da của cô. Nô lệ và phân biệt chủng tộc thời đó thật kinh khủng. Bới thế, đi xa chút có ngôi nhà của Martin Luther King, nơi ông cất tiếng chào đời và làm nên dấu ấn lịch sử nhân loại về đấu tranh chống phân biệt chủng tộc.

Ngôi nhà của Margaret Mitchell

Tới Atlanta đương nhiên phải tìm đến nơi nữ sỹ Margaret Mitchell viết cuốn tiểu thuyết nổi tiếng Gone with the Wind. Ngôi nhà nằm ở số 990 phố Peachtree toàn cao ốc Midtown nên bị lọt thỏm, nơi hai vợ chồng bà sống từ 1925 đến 1932. Dù bị cháy vài lần do vô ý và cả cố ý, biệt thự Margaret Mitchell hiện rất đẹp và sang trọng, trong bán sách, nhiều đồ vật liên quan đến cuốn phim cùng tên. Thấy cả ảnh nàng Scarlett xinh đẹp bằng đúng người thật. Thử ôm eo nàng thấy sướng thật dù chỉ là…bìa carton. Cuốn Gone with the Wind bìa cứng giá tới 30$, bìa mềm 20$, mình cầm lên đặt xuống mấy lần, rồi quyết không mua vì…tiếc tiền. Vé vào cửa mấy chục đô la nên cả bọn cử Thanh Chung và Tổng Cua vào xem đại diện, rồi ra kể lại. Nhưng giờ hướng dẫn phải đợi nửa tiếng, thế là cả bọn tắc lưỡi, thôi, không cần.  Tuy đã đã mất nhưng bà vẫn sinh tiền cho nước Mỹ. Mới hay giá trị văn hóa tồn tại vĩnh hằng.

Scarlet trong nhà của Margaret Mitchell.

Ra khỏi ngoại ô Atlanta đi về phía quận Clayton xem bảo tàng Tara, vùng rộng lớn được Margaret đưa vào tiểu thuyết. Hôm đó là ngày nghỉ nên cả bọn chỉ đứng chụp ảnh làm kỷ niệm cho vui, chứng tỏ mình đã đặt chân đến miền đất hoang dã nổi tiếng này. Ngày nay Tara đã khác xưa, đẹp và duyên dáng hơn nhiều so với lúc Mitchell viết Gone with the wind, đi vào lòng người bao thế hệ. Vài ngày thăm Atlanta mình mới hiểu thêm nội chiến nước Mỹ, sức mạnh Mỹ thông qua di sản ML King và Margaret Mitchell, từ Coca Cola đến CNN, tòa nhà chọc trời hay sân bay khổng lồ. Một vùng bình nguyên rộng lớn Georgia nổi tiếng với bông trắng trời mây trong tiểu thuyết nay đã thành thủ đô của phương Nam, người dân hiền hòa, không còn bóng dáng của phân biệt chủng tộc, nạn nô lệ và khói lửa chiến tranh.

Ở Virginia, lái xe đi chợ Nam Hàn do cao tốc 66 bị tắc nên mình hay chọn đường Lee Highway chạy suốt bắc nam của Arlington. Nếu đi ngược về phía Alexandria thấy đường Jefferson Davis nối tiếp. Đây là tên hai vị tướng nổi tiếng của miền Nam: Robert Lee và Jefferson Davis. Virginia là một trong những bang ủng hộ chế độ nô lệ cùng với North, South Carolina, Florida, Georgia… nên chọn Lee và Davis đặt cho đường phố dù họ là những người hùng bại trận. Miền Nam xưa kia rất giầu có, trồng bông bạt ngàn là nguồn thu nhập lớn xuất khẩu sang châu Âu. Việc dùng nô lệ trong sản xuất nông nghiệp là vô cùng cần thiết, nhất là trồng và thu hoạch bông. Chuyện bảo vệ chế độ nô lệ không khó hiểu. Ở tầu điện ngầm Washington DC có vài ga mang tên Farragut (North và West) ngay gần chỗ tôi đi làm. David Farragut là một trong những danh tướng miền Bắc, cùng với Abraham Lincoln, Edwin M.Stanton,  Ulysses S. Grant làm nên cuộc thống nhất nước Mỹ, xóa bỏ nô lệ. Nếu lên phương bắc, vào các bang Massachusetts, New York, Pennsylvania, and New Jersey thì tôi tin mấy tướng như Grant, Mead hay Stanton sẽ là biểu tượng anh hùng.

Thang máy lên Stone Mountain.

Ở gần Atlanta có một quả núi (stone mountain) khổng lồ cao 251 met so với xung quanh, chu vi đáy khoảng 8km, toàn là đá hoa cương lớn nhất thế giới. Người ta không khai thác đá hoa cương mà biến nơi đây thành một công viên, có thang máy treo lên đỉnh, ngắm thỏa thích Atlanta và vùng lân cận. Dù toàn đá hoa cương thế mà trên đỉnh núi có những cây thông mọc lên như đã có từ hàng trăm năm nay. Dưới chân núi là khu du lịch, bán đồ lưu niệm. Ngày Noel đông nghẹt người dù vé vào tới 26$/người. Khi đi thang máy lên đỉnh sẽ thấy ảnh ba vị tướng thất trận của miền Nam là Stonewall Jackson, Robert E. Lee, và Jefferson Davis, được khắc trên vách đá rộng hơn gấp 2 lần sân bóng đá, khoảng 12.000 m2.

Nước Mỹ thật đa dạng. Người thắng, người thua đều được lịch sử ghi nhận, không phân biệt đối xử. Cuộc nội chiến Mỹ kéo dài 4 năm từ 1861 đến 1865 do các bang miền Bắc (Union) mà Tổng thống Lincoln đứng đầu không chấp nhận chế độ nô lệ, trong khi miền Nam cố níu kéo để thể hiện sức mạnh của người da trắng. Sau 4 năm chiến trận đẫm máu, miền Bắc với 2,1 triệu quân, gấp đôi miền Nam với hơn 1 triệu. Cả hai miền mất tới hơn 200 ngàn lính. Cuối cùng miền Bắc đã thắng miền Nam. Sự hằn thù vẫn còn tiếp diễn sau khi miền Nam thua trận, một kẻ ủng hộ miền Nam đã ám sát tổng thống Lincoln trong rạp hát. Nhưng với năm tháng, vết thương lòng nay đã lành. Không còn chuyện phân biệt Bắc – Nam. Ai có tài đều được ngưỡng mộ. Nhiều tổng thống Mỹ được bầu từ miền đất nóng bỏng này. Gia đình George Bush, Jimmy Carter là những ví dụ tiêu biểu. MLK được dựng tượng ở National Mall cho dù ông từng là kẻ thù của người da trắng.

Bỗng nhớ  “Cuốn theo chiều gió” mãi sau 1975 người Bắc mới được đọc. Cô bạn làm ở Viện KHVN thời đó (1978) khá thân. Có lẽ nàng tự thấy cũng hơi giống Scarlett nên cho mượn. Đọc vài ngày và nàng hỏi, anh thích nhân vật nào. Mình vốn hiền hòa nên mê  Melanie Hamilton yếu đuối và tốt bụng. Cô bạn nói ngay, anh không thể yêu được em. Hôm ấy, hai người cãi nhau gì đó. Nàng đùng đùng bỏ về. Tôi ở phòng trên lầu 4 không xuống tiễn như mọi khi. Mấy ngày sau mới biết, cái xe đạp để ở bờ rào bị trộm nẫng mất. Nàng không thèm khóc lóc hay lên nhờ tôi đưa về, cứ thế lê trên đôi guốc gỗ mấy km từ khu Thành Công về phố Lý Nam Đế. Bây giờ thì nàng đã là một bà già 60, chắc chẳng nhớ lời xưa và cái xe “Cuốn theo chiều gió”. Thăm Atlanta tôi nhận ra nàng đã đúng, tình yêu cần cả sự mạnh mẽ và dứt khoát.

Đoạn kết của cuốn tiểu thuyết kể lúc tuyệt vọng, Scarlett nghĩ đến Rhett Butler và nhận ra nàng yêu người đàn ông này. Y luôn luôn ở bên Scarlett mỗi khi nàng cần và giúp đỡ theo cách tuyệt vời nhất, bằng sự thông hiểu sâu sắc. Nàng tìm đến Rhett và thổ lộ “Em yêu anh” nhưng khi đó đã quá muộn. Rhett thản nhiên đáp lại: “Đó là nỗi bất hạnh của em”. Scarlett lặng lẽ nhìn Rhett bỏ đi và giờ đây nàng nhận ra, vì không hiểu hai người mình yêu nên đã để tuột mất cả hai. Nàng quyết định trở về Tara, nơi nàng đã từng vực dậy từ trắng tay. Với tính cách mạnh mẽ của người phương Nam như cây thông mọc trên đỉnh núi hoa cương, Scarlett tin rằng có thể chiếm lại được Rhett. Chưa người đàn ông nào cưỡng lại nàng nếu nàng quyết tâm chinh phục, một tính cách rất Mỹ. Nhớ hình ảnh trong phim, nàng Scarlett đầy cương nghị đứng trước thềm Tara ngập nắng lầm bầm nói câu quen thuộc “Sau tất cả, ngày mai là một ngày mới”.

Hy vọng, bạn đọc xong entry này cũng thế “After all, tomorrow is another day!” nếu biết sống một ngày mới theo đúng nghĩa.

Trong cuộc đấu tranh đòi dân quyền ở Mỹ hồi thập niên 50, 60 của thế kỷ trước, bạo động đã bùng nổ ở khắp các thành phố. Riêng ở thành phố Atlanta (bang Georgia), mọi chuyện diễn ra khá suôn sẻ và thanh bình.

Atlanta (IPA: /ˌætˈlɛ̃n.nə/ hay /ˌɛtˈlɛ̃n.nə/) là thủ phủ và là thành phố đông dân nhất của tiểu bang Georgia, là vùng đô thị lớn thứ 9 Hoa Kỳ. Thành phố Atlanta nằm trong dãy núi đồi vùng Tây Bắc của tiểu bang Georgia thuộc miền Ðông Nam Hoa Kỳ với dân số 420,000 người. Sau thế vận hội mùa Hè 1996 Atlanta phát triển nhanh và dân số kể cả vùng phụ cận ngoại ô Atlanta đã tăng đến 4 triệu 100 ngàn người.

Ðôi dòng lịch sử

Thành phố được thành lập năm 1837 vào thời điểm mà tuyến đường sắt của hãng xe lửa Western And Atlantic Railroad hoàn thành nối liền các tiểu bang Ðông Bắc xuống hướng Nam và trạm cuối cùng là tại Atlanta. Vì vậy tên đầu tiên của thành phố khi mới thành lập là Terminus. Ít lâu sau đó lại được đổi thành Marthaville lấy theo tên Martha con gái của thống đốc tiểu bang Goergia. Năm 1847 thành phố đổi tên là Atlanta dạng “giống cái” (feminine) của danh từ Atlantic (Ðại Tây Dương).

Trong chiến tranh Bắc Nam mà nguyên nhân gây ra cuộc chiến là những tiểu bang nông nghiệp miền Nam không chấp nhận việc bãi bỏ chế độ nô lệ vì họ cần người gốc Phi Châu để làm việc trong các nông trại trồng cây bông vải. Atlanta là căn cứ của chính quyền miền Nam Confederate, là nơi chế tạo và tàng trữ vũ khí súng ống, đạn dược cung cấp cho chiến trường chống lại với quân đội của liên bang miền Bắc. Năm 1864 Tướng William Tecumseh Sherman tư lịnh quân đội miền Bắc đánh tới cứ địa Atlanta và bao vây thành phố trong 117 ngày. Sau khi Atlanta đầu hàng, ông ra lịnh cho dân chúng toàn thành phố di tản và binh lính dưới quyền ông phóng hỏa đốt thành phố có lẽ sợ binh sĩ miền Nam còn ẩn núp kháng cự. Hơn 4,500 dinh thự, cơ sở, nhà cửa bị thiêu rụi và sau cơn bão lửa Atlanta chỉ còn lại không đầy 400 ngôi nhà!

Thành phố hồi sinh lại vào cuối thế kỷ 19 sau khi Hội Chợ Quốc Tế Bông Vải được tổ chức tại Atlanta năm 1881 và 1895 kế tiếp là sáng chế ra thức uống Coca Cola đầu tiên được bán trong một tiệm thuốc Tây trên đường Peachtree vào năm 1886. Sau thế vận hội 1996, kinh tế và thương mại Atlanta lại phát triển hơn nữa, đợt này là những nhà đầu tư Á Châu sau khi qua tham dự thế vận hội thấy nơi đây thời tiết tốt không quá lạnh, nhà cửa đất đai còn rẻ nên đã chuyển tiền qua mua bất động sản và lập những công ty trao đổi hàng hóa mậu dịch giữa Atlanta và các nước Á Châu như Ðại Hàn, Trung Quốc, Hồng Kông và Ðài Loan. Hiện nay tại Atlanta có hơn 1,000 hãng ngoại quốc và hơn 50 quốc gia có lãnh sự, văn phòng thương mại và trao đổi mậu dịch. Cộng đồng người Hoa tại Atlanta đã hơn 50 ngàn người và một China Town phồn thịnh ở hai thành phố Chamblee và Doraville miền ngoại ô hướng Ðông Bắc của trung tâm Atlanta.

Ngôi nhà số 990 đường Cây Đào – nơi ở của tác giả “Cuốn theo chiều gió”

Đến đây bạn không thể không ghé thăm đường Cây Đào – Peachtree Street, một địa danh nổi tiếng trong cuốn tiểu thuyết Cuốn theo chiều gió. Địa chỉ số 990 đường Cây Đào là nhà ở của bà Margaret Mitchell trước đây, giờ là một nhà bảo tàng nhỏ. Trên đường đi, những con đường bùn lầy đất đỏ được mô tả trong tiểu thuyết dĩ nhiên không còn, xung quanh chỉ toàn là phố xá tráng lệ bên những hàng cây xanh mát. Ngôi nhà số 990 xây theo kiến trúc cũ, nằm lọt trong dãy phố nguy nga. Được biết, tác giả của tiểu thuyết nổi tiếng Cuốn theo chiều gió đã ở tầng trên của ngôi nhà này từ năm 1925 đến 1932 trước khi bà mất vì tai nạn giao thông năm 1949. Như đoạn kết của tác phẩm viết, xét cho cùng, mai là một ngày mới, Tập đoàn Daimler-Benz đã dành 5 triệu USD quyên góp để biến ngôi nhà và tòa nhà phía sau thành nhà Bảo tàng “Cuốn theo chiều gió”. Chính Margaret Mitchell đã biến vùng đất này, cuộc nội chiến Bắc – Nam ở Mỹ trở nên lãng mạn làm mê say nhiều thế hệ độc giả

Khu thương mại Underground ở Atlanta

Khu thương mại Underground (dưới mặt đất) này có hai tầng, ngày xưa nơi đây là ga xe lửa chính. Atlanta thế kỷ 19 phát triển cũng là nhờ đường xe lửa và đây là trạm cuối từ miền Ðông Bắc xuống. Ngày đó nơi đây còn nhà ga đồ sộ được xây năm 1869 với nhiều tầng lầu và được xem là tòa nhà cao nhất Atlanta. Sau trận hỏa hoạn năm 1935 tòa nhà ga chỉ còn lại một tầng. Việc xây nhà ga thời đó cũng không tiến hành được suôn sẻ, ngay từ đầu thợ đã đình công không chịu đào đất, John Thrasher nhà thầu làm nền móng phải mướn người nô lệ da đen từ một hãng cung cấp phu lao động. Chiếc đầu máy xe lửa đầu tiên đến ga này vào ngày trước lễ Giáng Sinh 1842 có tên là “Florida” lại không chạy trên đường rây mà được đặt trên một wagon kéo bằng 16 con lừa! Năm 1848 thành phố được thành lập với dân số chỉ có… 21 người, tại ga xe lửa người ta cắm trụ mốc số 0 thì thành phố kéo dài mỗi bên là 1 mile! Khi trận nội chiến Bắc Nam bùng phát năm 1861, dân số được 10 ngàn, thành phố kéo dài từ nhà ga mỗi bên được 2 miles và là nơi cung cấp binh sĩ và quân trang của quân miền Nam cho các chiến trường. Một năm sau cuộc nội chiến dân số Atlanta có 10 ngàn người da trắng và 9 ngàn người da đen

Bảo tàng Coca cola

Nhiều khách du lịch không khỏi ngỡ ngàng khi tham quan nơi những lon nước ngọt Coca-Cola nổi tiếng thế giới được pha chế bởi dược sĩ John Pemberton – một người con của thành phố Atlanta. Họ có cơ hội được thử cả trăm mùi vị nước ngọt có gas của hãng này bán trên khắp thế giới. Vậy nên nhiều người gọi Atlanta là quê hương của Coca-Cola cũng không có gì là quá đáng. Nhà Bảo Tàng Coca Cola có tên chính thức là Thế Giới Coca Cola (World of Coca Cola) tọa lạc tại số 121 Baker Street NW Atlanta, GA 30313 với số điện thoại 1-800-676-COKE (2653) cách tổng hành dinh công ty Coca Cola không xa. Nhà bảo tàng này triển lãm hình ảnh về lịch sử, quá trình sản xuất, các sản phẩm của công ty giải khát Coca Cola và khách vào xem uống tự do bao nhiêu cũng được! Trước kia tòa nhà World of Coca Cola nằm ở khu thương xá Underground từ Tháng Tám, 1990 đến tháng Tư, 2007 đã đón hơn 13 triệu du khách đến thăm. Sau 17 năm ở vị trí này, thế giới đã thay đổi rất nhiều, ý thích của người tiêu thụ cũng khác và hãng Coca Cola có thêm rất nhiều sản phẩm mới nên nhà Bảo Tàng Coca Cola cũng cần xây lại mới để đủ chỗ trưng bày cũng như thể hiện bước tiến của công ty hiện nay. Sau 4 năm xây dựng trong khu đất rộng 20 acres, nhà Bảo Tàng World of Coca Colai khai trương vào ngày 24 Tháng Năm, năm 2007. Tòa nhà Coca Cola là những nét chấm phá ngang dọc theo kiểu thập niên 1960, trên cây cột chính có hình chai Coca Cola với hàng chữ Coca Cola phía sau.

Đại bản doanh của hãng truyền thông CNN lừng danh của Ted Turner cũng được đặt tại Atlanta, nơi du khách khó thể quên được năm mươi lăm phút chứng kiến cận cảnh nơi hậu trường những cuộc phỏng vấn với các nhân vật nổi tiếng, những hệ thống máy móc kết nối CNN và các sự kiện nóng nhất đang diễn ra đâu đó. Ngay giữa gian đại sảnh của tòa nhà là một trong hai chiếc hummer (xe thiết giáp) được CNN sử dụng để trực tiếp truyền hình tin tức chiến sự tại Iraq năm 2003.

Atlanta còn là nơi đặt tổng hành dinh của nhiều “ông lớn” khác như hãng viễn thông AT&T Mobility, Home Depot, UPS.
Sân bay quốc tế Atlanta Hartsfield-Jackson là nhà của Delta Airlines – hãng hàng không lớn nhất nước Mỹ trong nhiều năm liền sau khi mua lại Northwest Airlines năm 2008.